زیست‌شناسی سرخرطومی بذرخوار خارخسک Microlarinus lareynii (Col., Curculionidae) عامل بیوکنترل علف‌هرز خارخسک در منطقه‌ی ارومیه

نویسندگان

1 گروه گیاهپزشکی دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه - ارومیه ایران

2 گروه گیاهپزشکی - دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه - ارومیه ایران

doi
10.22059/jbioc.2019.272233.252
چکیده

علف هرز خارخسک Tribulus terrestris L. ، علف هرزی یک ساله‌ی تابستانه و با انتشار جهانی است. زیست‌شناسی سرخرطومی بذرخوار خارخسک Microlarinus lareynii ، به عنوان یک عامل مهار زیستی این علف‌هرز، در منطقه‌ی ارومیه مطالعه شد. نتایج نشان داد که این سرخرطومی دارای سه نسل در سال بوده و به صورت حشره‌ی کامل زمستا‌ن-گذرانی می‌کند. حشرات کامل سرخرطومی در اواخر خرداد ماه با استقرار در روی گیاه میزبان، از پوست سطح زیرین ساقه-ها تغذیه کرده و بطور متناوب جفت‌گیری می‌کنند. ماده‌های بارور، تخم‌های خود را به صورت انفرادی در روی میوه‌ی خارخسک قرار داده و روی آن را می‌پوشانند. دوره‌ی رشد و نمو جنینی در شرایط طبیعی، 8/0±4/3 روز طول می‌کشد. لاروها بعد از خروج از تخم، وارد میوه شده و از بافت‌های درونی و بذور در حال تشکیل آن تغذیه می‌کنند. رشد و نمو لاروی در شرایط طبیعی 6/2±8/17 روز طول می‌کشد. لاروهای کامل یک حجره شفیرگی بیضی شکل در میوه درست کرده و درون آن به شفیره تبدیل و بسته به شرایط محیطی بعد از 5/1±2/6 روز، حشرات کامل خارج می‌شوند. مدت زمان لازم برای رشد و نمو این سرخرطومی از مرحله تخم تا ظاهر شدن حشرات کامل آن 1/2±0/29 روز می‌باشد. لاروهای این سرخرطومی توسط سه گونه از زنبورهای پارازیتوئید جنس Bracon Fabricius به نام‌های Bracon intercessor Nees ، B. trucidator Marshal و B. murgabensis Tobias در منطقه‌ی ارومیه پارازیته می‌شوند. ارتباط انگلی دو گونه آخر با سرخرطومی فوق برای اولین بار گزارش می‌شود. همچنین این اولین گزارش از انگلی شدن سرخرطومی فوق در ایران می‌باشد.