مطالعه نحوه میانجیگری والدین درمواجهه بافضای رسانه
نویسندگان
1 استادیار گروه مطالعات زنان و خانواده، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
doi
10.22054/nms.2023.68169.1399چکیده
رسانههای نوین، از طریق ترویج الگوهای متفاوت تعامل اجتماعی و امکان دسترسی به اطلاعات وسیع، چشماندازهای جدیدی به روی اعضای خانواده گشوده و با فراهم کردن فرصتهای جدید برای فعالیت مشترک، تأثیرات شگرفی بر ارتباطات اعضای خانواده گذاشته است. بررسی میانجیگری و نحوه مواجهه والدین با فضای مجازی، نهتنها به طرح راهکارهایی نوین در آموزش رسانهای والدین کمک نموده، بلکه عرصههای جدیدی در مطالعات رسانه، بهویژه در حوزه خانواده بازمی کند. هدف اصلی این مقاله، مطالعه نحوه میانجیگری و تعاملات والدین در بهکارگیری و استفاده فرزندان از امکانات فضای مجازی، حدود و مرزهای فعالیت با فناوریهای ارتباطی و مهارتهای لازم در فضای رسانه است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شده است. نمونه تحقیق، مشارکتکنندگان بالقوه از والدین در سطح شهرکرج بودند. با در نظر گرفتن اهمیت حداکثر تنوع در نمونه تحقیق و محدودیتهای موجود برای انجام مصاحبه، ملاکهایی برای انتخاب چارچوب نمونه در نظر گرفته شد. با استفاده از نمونهگیری هدفمند (برمبنای معیارهای انتخاب) و نظری، بعد از مصاحبه نیمه ساختاریافته با 15 نمونه والد، اشباع مضمونی حاصل شد. یافتههای این پژوهش از 57 اظهار مهم غیرتکراری و غیرهمپوشان، ذیل 4 «مضمون کلی» شامل توانمندی رسانهای والدین، «میانجیگری محدودکننده»، «میانجیگری دیدهبان»، «میانجیگری فعال»، 10«مضمون فرعی» و 43 «واحد معنایی فشرده» به دست آمدند. نتایج نشان داد مهارتهای رسانهای والدین شامل راهبردهایی است که به آنان امکان میدهد بهطور مؤثر با محیط رسانهای و استفاده کودکان و نوجوانان روبرو شوند. باتوجه به انواع استراتژیهای میانجیگریهای محدودکننده، دیدهبانی و فعال، در تعاملات پیچیده والد-کودک، بسیاری از عوامل زمینهساز فردی مداخله کرده و استراتژیهای میانجیگری، با تغییرات رفتارهای دیجیتالی کودکان متغیربوده، و تابعی از رشد و فعالیت آنان در فضای مجازی است؛ بنابراین نحوه مواجهه والدین با فضای رسانه، منحصر به یک استراتژی میانجیگری نبوده، و ممکن است بهمنظور مداخلة رسانهای، والدین از چند روش استفاده کنند. نهتنها والدین بر رفتارهای کودک تأثیرگذارند، بلکه رفتار واقعی کودک یا توانمندیهای دیجیتالی وی نیز رفتار آنان را متأثر نموده، بهنحویکه رویکرد میانجیگری خودرا، باتوجه به فعالیتی که کودک انجام میدهد، اتخاذ میکنند.
