شگردهای آمیختگی (هیبریدیتی) در کتاب‌های ‌تصویری‌‌داستانی: بررسی موردی قصه‌ی جنگ ‌و صلح

نویسندگان

1 استادیار فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه شیراز

doi
10.22099/jcls.2020.35168.1745
چکیده

هدف این پژوهش بررسی و تحلیل شگردهای آمیختگی یا هیبریدیتی و انواع آن در قصه‌ی جنگ‌ و صلح نوشته‌ی مرتضی خسرو‌نژاد با تصویرگری محمدعلی بنی‌اسدی (1391) براساس گونه‌های آمیختگی معرفی‌شده از سوی وان لیروپ-دبراوور (2018) است. وی شش نوع آمیختگی را در کتاب‌های تصویری‌داستانی برمی‌شمرد که عبارتند از: آمیختگی نشانه‌شناختی، آمیختگی ژانری، آمیختگی مواد کار و رسانه‌ای، آمیختگی هنری، آمیختگی مخاطب و آمیختگی فرهنگی. پژوهش پیش ‌رو مطالعه‌ای موردی است که به روش تحلیل محتوای قیاسی و تأملی انجام شده است. یافته‌ها نشان‌ می‌دهند به‌جز آمیختگی فرهنگی، دیگر انواع آمیختگی در اثر بررسی‌شده وجود دارد و از میان آن‌ها نیز آمیختگی نشانه‌شناختی، هنری و مخاطب پررنگ‌تر و عمیق‌تر از دیگر آمیختگی‌ها به چشم می‌آیند. مطابق دیدگاه باختین در تقسیم آمیختگی به دو شیوه‌ی ناخودآگاه و دانسته یا خودآگاه برخی از شگردهای مختلف آمیختگی مثل آمیختگی مواد کار و رسانه گاه بسیار آشکار و حالتی دانسته دارند و گاهی این آمیختگی‌ها حالتی ناخودآگاه یا ارگانیک می‌یابند و چنان درهم تنیده می‌شوند که جهان اثر به میدان بازی این آمیختگی‌ها با اشارات و تفسیرهای مختلف تبدیل می‌شود. این آمیختگی‌ها قصه‌ی جنگ ‌و صلح را به عرصه‌ای چندصدا و دیالوجیک تبدیل کرده که مخاطب را به دیالوگ با خود فرا می‌خواند. جدای از ارزش‌های زیبایی‌شناختی، هنری و ادبی کتاب‌های تصویری‌داستانی آمیخته، توجه به نقش این آثار در رشد سواد دیداری، سواد زیبایی‌شناختی، بهبود توانایی خواندن و افزایش یادگیری اجتماعی کودکان، بینشی نو به آفرینندگان آثار کودکان، دست‌اندرکاران تعلیم‌و‌تربیت و خانواده‌ها می‌دهد.