نقش شبکه های اجتماعی مجازی در روابط زوج‌های مراجعه کننده به دادگاه خانواده

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی گروه‌های اجتماعی، دانشگاه تهران مرکزی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری سنجش و اندازه گیری (روانسنجی) ، گروه سنجش و اندازه گیری دانشگاه علامه طباطیی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قدس، تهران، ایران

4 دانشیار گروه روانپزشکی، موسسه روانپزشکی تهران - دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان، (گروه اعتیاد)، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.

doi
10.22054/nms.2023.68821.1419
چکیده

شبکه‌های اجتماعی مجازی با روند انفجار اطلاعاتی که در پیش گرفته اند، بیشترین شباهت را به جامعه انسانی پیدا کرده و تبدیل به عامل مهم و تاثیر گذاری در روابط زوج‌ها شده است. هدف پژوهش حاضر شناسایی نقش فضای اجتماعی مجازی در روابط زوج‌های مراجعه کننده به دادگاه خانواده، خصوصاً تاثیر آن بر کارکرد خانواده و سلامت روان آنها بود. پژوهش حاضر در زمره‌ی پژوهش‌های کیفی بود و جهت تحلیل اطلاعات از سه نوع کدگزاری باز، محوری و گزینشی استفاده شد. جامعه آماری مطالعه‌ی حاضر شامل زوج‌های مراجعه‌کننده به دادگاه‌های خانواده بود، که به ‌صورت هدفمند نمونه‌گیری شدند و مورد مصاحبه قرار گرفتند. ابزار مورد استفاده در مطالعه‌ی حاضر مصاحبه‌ی ساختمند و نیمه ساختمند بود. از تحلیل مصاحبه‌های صورت گرفته ۲۰۷ کد باز به دست آمد که در این میان 8 تم اصلی برای بیان تجارب زیسته‌ی مصاحبه شونده‌ها استخراج‌شدند که شامل: «اعتیاد به اینترنت»، «پوشاندن خلا احساسی و ذهنی» و ... بود. ماحصل مطالعه نشان داد که فضای اجتماعی-مجازی در فرآیند جامعه‌پذیری و جامعه‌پذیری ‌مجدد زوج‌ها نقش مهمی را ایفا می-کنند؛ که در کنار سایر عوامل، موجب تثبیت نگرش‌ها و تفکرات مختلف شده و همچنین تاثیر قابل ملاحظه‌ای بر سلامت روان آن‌ها می‌گذارند. ماحصل‌کلام می‌توان نتیجه گرفت استفاده بی‌رویه از رسانه ها به خصوص فضای مجازی اجتماعی، می تواند آغازگر آسیب‌های متعددی از جمله وابستگی مفرط به فناوری، جدایی و احساس تنهایی، اعتیاد اینترنتی، افسردگی و احساس بی حوصلگی، روانی، جسمی، اقتصادی و... در زوج‌ها شود.