فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: موضوع سلامت از اساسی‌ترین و بدیهی‌ترین نیازهای جوامع انسانی است. تأمین این نیاز اولیه، نه تنها در دستورالعمل‌های پزشکی و بهداشتی، بلکه در پرتو شناخت دیدگاه‌ها و باورهای فرهنگی جوامع ممکن می‌گردد. انسان‌شناسی در رویکردی میان‌رشته‌ای عوامل فرهنگی مرتبط با انسان و بیماری را شناسایی کرده و جوامع را در امر پیشگیری و بهبود یاری می‌رساند. هدف این مطالعه شناسایی عوامل فرهنگی نظام تغذیه در جامعه مورد مطالعه و نقش آن در شیوع بالای سرطان گوارش در میان ترکمن‌ها بود. نقش تغذیه همواره یکی از عوامل مهم ابتلا به بیماری‌ها در دانش پزشکی است. اما از دیگر سوی تغذیه عاملی فرهنگی است که در ساختارهای اجتماعی یک قوم یا ملت رسوب کرده و از گذشته‌های یک قومیت سرچشمه گرفته و از این منظر قابل مطالعه و بررسی خواهد بود.روش‌شناسی: این مقاله از نوع مطالعات کیفی است و از رویکرد مردم‌نگاری استفاده شد.  بیشترین تکنیک در این مطالعه تکنیک مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انتخاب شد. افزون بر این گردآوری بخشی از داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی و مشاهده صورت پذیرفت. روش تحلیل و تفسیر داده‌ها مبتنی بر نظریه ساختارگرایی لوی استروس به‌ویژه مثلث غذایی  او که نمایانگر الگوی فرهنگی طبخ غذا در جوامع است، استوار گردید. استورس سه‌گانه پخته، خام و گندیده را به‌عنوان شیوه‌های استفاده از فرآورده‌های غذایی در نظر گرفت. غذای پخته همان غذای خام است که توسط وسائل موجود در فرهنگ دگرگون شده است. غذای گندیده غذای خام است که به‌صورت طبیعی دگرگون شده است. این تقابل بین فرهنگ و طبیعت منجر به حالت‌های متفادت از طبخ می‌شود که توسط آن تغذیه را در ساختارهای فرهنگی می‌توان مورد مطالعه قرار داد. همچنین نشانه‌شناسی تفسیری کلیفورد گیرتز به‌عنوان روشی که عناصر نمادین را همراه با توصیف ژرف مطالعه می‌کند و مسائل یک زیست‌بوم را بر اساس دانش و فرهنگ بومی مورد مطالعه قرار می‌دهد، انتخاب شد.یافته‌ها: حاکی از آن است که برخی از عوامل در بروز بیماری سرطان نقش دارد. ترکمن‌ها در موارد زیادی از الگوهای غذایی خطرآفرین، شیوه طبخ ناسالم و نامناسب در تغذیه سنتی خود بهره می‌برند. نظام تغذیه در این مقاله از سه منظر مواد اولیه، شیوه طبخ و نقش نمادین باور‌ها در شکل‌دهی به طبخ و روش‌های آشپزی در جامعه مورد مطالعه پرداخت. مواد اولیه در سبدغذایی جامعه مورد مطالعه به ترتیب عبارت است از غلات به‌ویژه گندم و فرآورده‌های آن که بیشتر به شکل نان مورد مصرف قرار می‌گیرد؛‌ گوشت قرمز و برنج. شیوه طبخ غذاهای سنتی بیشتر مبتنی بر سرخ کردن با روغن داغ که از روش‌های ناسالم طبخ است و در مثلث غذایی استروس بیشترین سهم را به طبخ گنداندن ناقص اختصاص می‌دهد. در پخت هم بیشتر به پخت نیم‌پز به روش تنوری یا کباب کردن عمل می‌شود که محصول آن پخت ناقص مواد غذایی است.نتیجه­گیری: حاکی از آن است که نظام تغذیه در جامعه مورد مطالعه به سمت افزایش ریسک بیماری‌های گوارشی از جمله سرطان میل دارد. مصرف بیش از حد برخی مواد غذایی مانند غلات و گوشت قرمز و شیوۀ طبخ نامناسب و عدم استفاده از برخی مواد غذایی مفید و مؤثر در پیشگیری، از جمله سبزیجات و میوه‌جات از عوامل ارتقای ریسک سرطان گوارش در این منطقه است. همچنین نظام باورها و اعتقادات ریشه‌دار در ساختار فرهنگی قوم ترکمن، به این سبک تغذیه دامن می‌زند. این سه در شکل‌گیری نوعی از تغذیه که استعداد ابتلا به سرطان را بالا می‌برد، موثر تشخیص داده شد. مواد اولیه و شیوه طبخ به‌طور مستقیم و نظام باورها به‌صورت تسهیل‌کننده بر طریقه استفاده از مواد غذایی، از عوامل ارتقادهنده سطح ریسک سرطان گوارش در نظام فرهنگی جامعه مورد مطالعه هستند.