مدل علّی استفاده آسیب‌زا از اینترنت بر اساس نیازهای بنیادین روان‌شناختی با واسطه‌گری راهبردهای تنظیم هیجان و مقابله اجتنابی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی عمومی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد، گروه روان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه روان‌شناسی تربیتی و شخصیت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 دانشیار، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران.

doi
10.22054/nms.2023.70126.1462
چکیده

گسترش استفاده از اینترنت ابعاد مختلف زندگی انسان را تحت تأثیر قرار داده به‌نحوی‌که استفاده بی‌رویه از اینترنت با آسیب‌های متعدد فردی و اجتماعی همراه گردیده است. در این رابطه، پژوهش حاضر باهدف تعیین نقش میانجی راهبردهای تنظیم هیجان و مقابله اجتنابی در رابطه بین نیازهای بنیادین روان‌شناختی و استفاده آسیب­زا از اینترنت انجام گرفت. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحدهای علوم و تحقیقات، مرکزی و کرج در سال تحصیلی 99-1398 بود که با استفاده از روش نمونه­گیری خوشه­ای، تعداد 397 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده­ها شامل پرسشنامه‌های استفاده آسیب­زا از اینترنت، تنظیم شناختی هیجان، نیازهای بنیادی روانی و پرسشنامه مقابله با موقعیت­های استرس‌زا بود. داده­ها با روش تحلیل مسیر و با کمک نرم‌افزار Spss و Amos تجزیه‌وتحلیل شد. یافته‌ها نشان داد نیازهای بنیادین روان‌شناختی بر استفاده آسیب‌زا از اینترنت دارای اثر مستقیم نیستند اما اثرات غیرمستقیم نیازهای روان‌شناختی از طریق تنظیم شناختی هیجان و مقابله اجتنابی بر استفاده آسیب‌زا از اینترنت معنادار بود (0.05>P)؛ بنابراین، درمانگران و مشاوران بایستی در مداخلات مختلف به‌منظور کاهش استفاده آسیب‌زا از اینترنت، به نقش میانجی راهبردهای تنظیم هیجان و مقابله اجتنابی نیز توجه داشته باشند.