تأثیر نحوه «ادراک تهدید تحریم» در جمهوری اسلامی ایران بر نحوه مدیریت پرونده هسته‌ای- تحریم‌ها - مذاکرات

نویسندگان

1 استادیار گروه روابط بین‌الملل دانشگاه خوارزمی تهران

2 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه یاسوج

doi
10.22084/rjir.2021.24803.3369
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر «ادراک تهدید تحریم» در جمهوری اسلامی ایران بر نحوه مدیریت پرونده هسته ­ای - تحریم ­ها - مذاکرات می ­باشد.روش‌شناسی پژوهش: در این پژوهش، بینش ­ها و متغیرهای گزینشی 1) مکتب کپنهاگ، 2) مکتب پاریس و 3) مطالعات اطلاعاتی به­ منظور فهم دقیق ­تر مفهوم «تحریم» به‌کار گرفته می­ شود. بنابراین، متدولوژی این پژوهش نوعی گلچین ­گرایی (Eclecticism) از میان سه نظریه فوق است.یافته‌ها: نحوه ادراک تهدید تحریم به‌صورت مستقیم بر نحوه مدیریت پرونده هسته­ ای - تحریم ­ها - مذاکرات تأثیرگذار است: چنان‌چه «تحریم» دارای ماهیت اقتصادی- سیاسی ادراک گردد، در مدیریت پرونده بر ابزارهای اقتصادی - سیاسی تأکید می­ گردد. چنین رویکردی در زمان دولت ­های یازدهم و دوازدهم دنبال گردید و ماحصل آن موافقت­نامه برجام (JCPOA) بود که تلاش داشت پرونده را حل‌­و‌فصل نماید و به­‌دلایلی نظیر نگرانی ایالات متحده از دستاوردهای نسبی جمهوری اسلامی ایران و محاسبات منفعت­ جویانه و غلط ترامپ زمین­ گیر شد. چنان‌چه ماهیتی اقتصادی - گفتمانی- اطلاعات ­محور - سیاسی برای «تحریم» ادراک گردد، علاوه بر احیای توافق با 1+5P (به­عنوان شرط لازم و نه کافی)، اقدامات مکمل پنج­ گانه ­ای دنبال می‌گردد، زیرا این­ گونه مفروض ­گرفته می ­شود که: الف) تا زمانی‌که ایالات متحده تحریم را ابزار کارآمدی جهت تغییر رفتار و مهار جمهوری اسلامی ایران بداند از آن دست نخواهد کشید؛ ب) حل پرونده هسته ­ای- تحریم ­ها- مذاکرات به ­معنای حل پرونده­ های حقوق بشر- تحریم ­ها، منطقه ­ای- تحریم­ ها و رفتار جمهوری اسلامی- تحریم ­ها نخواهد بود.نتیجه­ گیری: «تحریم­»ها دارای ماهیتی اقتصادی- گفتمانی- اطلاعات­ محور- سیاسی هستند و در نتیجه ماهیتی تلفیقی، پیچیده و چند بُعدی دارند.