فرایند سه مرحله‌ای روایت در ادبیات کودکان و نوجوانان (بر اساس نظریه‌ی ماریا نیکولایوا)

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران

3 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

doi
10.22099/jcls.2020.35110.1743
چکیده

سیدعلی قاسم‌زاده *فضل‌الله خدادادی **علی شاملویی*** چکیدهاگرچه گرایش به داستان‌پردازی به سبک جدید برای کودک و نوجوان روندی فزاینده دارد، بازشناسی مرزهای روایت‌پردازی در این حوزه‌ی داستان‌پردازی براساس رده‌های سنی مخاطبان ضرورتی انکارناپذیر است. این پژوهش به‌شیوه‌ی توصیفی‌تحلیلی متکی بر مبانی نظری روایت‌شناسی و آرای ماریا نیکولایوا درباره‌ی جهان داستان و فرایند سه مرحله‌ای «پیشاهبوطی، کارناوالی و پساهبوطی» تلاش کرده است به بازنمایی و واکاوی مشخصه‌های روایی و روانی داستان‌های کودکانه معاصر برای ترسیم بوطیقای روایت‌گری آن‌ها بپردازد. نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که دستیابی به مخاطبان فعال و پویا در حوزه‌ی ادبیات داستانی به‌ویژه در دوره‌ی بزرگسالی، بدون تربیت ذهنی و عاطفی کودک و نوجوان از رهگذر داستان‌های پیشاهبوطی و سپس دوره‌ی کارناوالی میسر نیست؛ زیراکه مراحل سه‌گانه داستان‌پردازی ماریا نیکولایوا آشکار می‌سازد که داستان‌نویسی برای کودکان مخاطب (از آغاز تا رسیدن به مرحله‌ی نوجوانی دوم) فرایندی تکاملی دارد. تربیت مخاطبان با ویژگی‌های مراحل سه‌گانه‌ی گفته‌شده می‌تواند به گسترش دانش و شناخت مخاطبان داستان منجرگردد.واژه‌های کلیدی: داستان کودک و نوجوان، روان‌شناسی مخاطب، روایت‌شناسی، ساختار، نیکولایوا.