تحلیل فرگشت های جهانی در ظهور و صعود نظام پهلوی در ایران بر اساس نظریه نظام- جهان مدرن

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه گیلان

doi
10.22124/wp.2020.15349.2383
چکیده

تحلیل گذار و تبدیل نظام‌های حکومتی در چرخه نظام- جهان مدرن از عمده مسائل سیاست جهان و ایران است. هدف این پژوهش تحلیل چرخش نظام حکومتی ایران در دهه 1290. ش بر اساس نظریه نظام- جهان مدرن است. مفروض های این مقاله بر تغییرات همگن و بر فرگشت های تقسیم‌کار جهانی توسط دستگاه دولتی پرتوان تاکید دارد. سؤال اصلی پژوهش این است که تغییر و تبدیل نظام حکومتی ایران از قاجار به پهلوی در دهه 1920 چگونه بر اساس نظام- جهان مدرن قابل‌تحلیل است؟ در راستای جواب به سؤال فوق این فرضیه به‌عنوان جواب موردبررسی قرار می‌گیرد که گذار نظام حکومتی از قاجار به پهلوی متناسب با چرخش نظام – جهان مدرن در راستای تقسیم‌کار جهانی و تابعیت سازمان اجتماعی کار صورت پذیرفت. در فرگشت ابتدایی توسط دولت پرتوان کودتای سوم اسفند 1299. ش رخ داد و هژمون قدرت فائقه به شکل خشونت‌گرایانه و با نقش‌آفرینی قزاق‌ها نمود یافت. اما سپس با همگن‌سازی فرهنگی توسط بوروکراتها و متجددین روشنفکر موجبات تابعیت سازمان کار و چرخش از جامعه‌ی حاشیه‌ای به جامعه‌ی نیمه پیرامونی فراهم گردید. و ایران به‌منزله‌ی منطقه‌ی مزیت مند اقتصادی در انباشت سرمایه بیشتر برای اقتصاد سرمایه‌داری جهانی ایفای نقش نمود. اطلاعات مقاله به طریق اسنادی جمع‌آوری و با روش تحلیلی- توصیفی نگارش شده است.

کلیدواژه‌ها