فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف این پژوهش ارائه مدل هم‌رقابتی در شرکت‌های هواپیمایی است. با توجه به تغییرات محیط داخلی و خارجی و تحولات سریع فناوری که با کلیدواژه وکا (ناپایداری، عدم قطعیت، پیچیدگی و ابهام) بیان می‌شود، مدل سنتی رقابت محض یا همکاری کامل، کارایی خود را از دست داده و شکل جدیدی از همکاری بین سازمانی با عنوان هم‌رقابتی ظاهر شده است که شامل همکاری برای خلق ارزش و رقابت در کسب ارزش می‌شود. هم‌رقابتی نوع جدیدی از روابط بین سازمانی و ترکیبی از رقابت و همکاری است که می‌تواند به وضعیت برد ـ برد منتهی شود. با توجه به اینکه موضوع هم‌رقابتی در شرکت‌های هواپیمایی داخلی بررسی نشده است، این مقاله در پی‌ شناخت محرک‌ها، فرایندها و پیامدهای هم‌رقابتی در این صنعت برآمده است. در این پژوهش با توجه به محدودیت‌ها، به هم‌رقابتی بین شرکت‌های هواپیمایی داخلی پرداخته شده و هم‌رقابتی بین شرکت‌های هواپیمایی داخلی و خارجی مدنظر نبوده است. روش: با توجه به هدف پژوهش، یعنی شناخت محرک‌ها و فرایندها و پیامدهای هم‌رقابتی در شرکت‌های هواپیمایی، در این پژوهش مدل کلاسیک داده‌بنیاد استراوس و کوربین استفاده شده است که شرایط و راهبردها و پیامدهای هر پدیده را شامل می‌شود. به همین دلیل، این پژوهش با پارادایم تفسیری و رویکرد استقرایی انجام شده و راهبرد آن کیفی و از نوع داده‌بنیاد است. بدین منظور با ۱۲ خبره صنعت و دانشگاهی مصاحبه‌های عمیق انجام شد و مدل فرایندی پدیده هم‌رقابتی در شرکت‌های هواپیمایی به‌دست آمد. استخراج مدل بر اساس کدگذاری‌های باز، محوری و گزینشی و سیر داستان و کدگذاری فرایند و ماتریس پیامدی / شرطی بوده است و پژوهشگران از یادداشت‌های تحلیلی نظری و عملیاتی و مشاهده‌های ۱۵ساله در این صنعت، برای استخراج نظریه و پالایش و هرس مدل بهره برده‌اند. اعتبار پژوهش با توجه به معیارهای کرسول از لنز محقق، مشارکت‌کنندگان و خوانندگان بررسی شده است. درگیری طولانی‌مدت پژوهشگران با موضوع، غوطه‌ور شدن در داده‌ها با مرور چندباره آن‌ها و کدگذاری توسط دو پژوهشگر، اعتبار یافته‌های پژوهش را افزایش داده است. یافته‌ها: مقوله مرکزی، فرصت پنهان و نگرانی از اجرا شناخته شد. مقوله شرایط علی با ۱۸ مفهوم و ۳ زیرمقوله محرک مالی، ساختار صنعت و محیط بیرونی، شرایط زمینه‌ای با ۱۰ مفهوم و ۳ زیرمقوله محیط کلان، محیط صنعت و فرهنگ شرکت، شرایط مداخله‌ای با ۱۶ مفهوم و ۴ زیرمقوله قابلیت‌های سازمانی، قوانین دولتی و همگنی و غیرهمگنی شرکت‌ها، راهبردها با ۲۹ مفهوم و ۳ زیرمقوله مدیریت روابط و تنش‌ها، مدیریت اجرای هم‌رقابتی و مدیریت کنترل هم‌رقابتی و پیامدها با ۲۵ مفهوم و ۳ زیرمقوله پیامدهای مالی، پیامد برای ذی‌نفعان و پیامدهای صنعت، مدل نهایی را تشکیل داده‌اند.   نتیجه‌گیری: نظر به تعداد شرکت‌های هواپیمایی در ایران که هر یک از نظر تعداد هواپیما و پشتیبانی، در مقایسه با شرکت‌های هواپیمایی کشورهای دیگر امکانات محدودی دارند، با طراحی مدل هم‌رقابتی در شرکت‌های هواپیمایی کشور و شناخت شرایط علّی، راهبردها و پیامدهای آن، زمینه به‌کارگیری این استراتژی برای رشد صنعت هوایی و بهبود عملکرد شرکت‌های هواپیمایی در ایران و افزایش رضایت مشتریان حاصل خواهد شد.