مردم نگاری شبکهای کنشها و چالشهای حجاب استایلهای اینستاگرامی
نویسندگان
1 دانشکده مدیریت، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشکده مدیریت، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/ijar.2024.375366.459862چکیده
هدف: اخیراً سبکهای پوشش حرفهای و مد در میان قشر مذهبی و محجبه نفوذ کرده است، و شاهد آن هستیم که بانوان مذهبی جامعه هم در کنار آنکه دغدغه پوشیدگی لباس خود را دارند، به دنبال ستکردن روسری، ساق دست و کیف و کفش خود هستند؛ این پدیده گاهی اوقات شکل افراطی به خود میگیرد. ریشه آن را میتوان در جریان حجاباستایلها و بلاگرهای حجاب جستجو کرد. جریانی که موجب شده بخشی از اقشار مذهبی هم از فلسفه حجاب فاصله بگیرند. حجاباستایلها و بلاگرهای حجاب علاوه بر برنامهریزی برای استحاله چادر و حجاب قشر مذهبی، اهداف سیاسی را نیز دنبال میکنند. بر این اساس، هدف از انجام مطالعه حاضر، واکاوی کنشها و چالشهای حجاب استایلها در رسانه اجتماعی اینستاگرام است.روششناسی: این مطالعه با رویکرد تفسیرگرا، از استراتژی پژوهش مردم نگاری شبکهای (نتنوگرافی) برای واکاوی کنشها و چالشهای حجاب استایلهای اینستاگرامی بهره می برد. در این راستا، کامنتها و پستهای منتشر شده در 6 ماه اخیر توسط 5 حجاب استایل اینستاگرامی با استفاده از نمونه گیری قضاوتی هدفمند گردآوری و تحلیل شد. افزون بر این، با 6 نفر از فعالین حوزه حجاب و عفاف نیز مصاحبههای بدون ساختاری صورت گرفت. یافتهها: مضامین شناسایی شده برای آسیبهای حجاب استایلهای اینستاگرامی مشتمل بر تغییر در مفهوم حجاب، استفاده ابزاری از حجاب، ترغیب به مصرف غیرعقلایی، استانداردسازی نامناسب، و شکلگیری تقابل و تفرقه بود. به علاوه، مضامین احصاء شده برای راهکارهای مواجهه موثر با حجاب استایل های اینستاگرامی شامل ارائه الگوی مناسب حجاب مطابق با ارزشهای اسلامی، توسعه زیرساختهای اجتماعی و فرهنگی و قانون گذاری مناسب برای فضای مجازی بود.نتیجه گیری: در ابتدا بلاگرهای حجاب، درصدد معرفی بُعد اجتماعی حجاب بودند اما در عمل نهتنها این اتفاق نیفتاد بلکه تبلیغی نادرست از پوشش حجاب در عرف جامعه شکل گرفت. حجاب استایلها با تبدیل حجاب به استایل و استفاده از عبا بهجای چادر، به دنبال عادیسازی این نوع از پوشش هستند و فعالیت این بلاگرها نهتنها تأثیر مثبتی در پذیرش حجاب نداشته است بلکه ارزشهای حجاب را دچار تغییرات منفی کرده است.