بررسی مقایسه ای منطقه گرایی در آسه آن و شورا ی همکاری خلیج فارس

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 مطالعات منطقه ای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران

doi
10.22124/wp.2020.15823.2432
چکیده

منطقه‌گرایی به‌عنوان پدیده‌ای نسبتاً جدید بعد از جنگ جهانی دوم پا گرفت و به‌تدریج در بخش‌های مختلف جهان گسترش یافت. این پدیده اکنون در مرحله اوج خود به سر می‌برد و کشورهای مناطق مختلف را با اهداف گوناگون به هم نزدیک کرده است. دلایل مختلف سیاسی، اقتصادی، امنیتی را می توان برای اتخاذ آن به‌عنوان سیاست آگاهانه کشورها ذکر کرد. دو مورد از روندهای منطقه‌گرایی در جهان، منطقه‌گرایی کشورهای آسیای جنوب شرقی و تأسیس آسه آن و منطقه‌گرایی کشورهای حوزه خلیج‌فارس و تأسیس شورای همکاری خلیج‌فارس است. مقاله حاضر در پی پاسخگویی به این سؤال است که اهداف شکل‌گیری و روند توسعه همگرایی منطقه‌ای در دو سازمان آسه آن و شورای همکاری خلیج‌فارس چگونه بوده و چه مشابهت‌ها و تفاوت‌های بین آن‌ها وجود دارد؟ فرضیه مقاله بر این استدلال تکیه دارد که دو سازمان آسه آن و شورای همکاری خلیج‌فارس ازنظر مبانی و اهداف شکل‌گیری مشترک و تحت تأثیر تهدید خارجی یعنی با نگاهی از بیرون به درون شکل گرفتند، اما مسیر همگرایی متفاوتی را پیمودند، به‌نحوی‌که آسه آن در حال حاضر نهادی با در اولویت قرار دادن اقتصاد و شورای همکاری خلیج‌فارس سازمانی با اولویت قرار دادن مسائل سیاسی-امنیتی است. بر این اساس یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که می‌توان آسه آن را نمونه گذار از منطقه‌گرایی محدود و واقع-گرایانه به منطقه‌گرایی جدید با جنبه‌های لیبرالیسم ذکر کرد و شورای همکاری خلیج‌فارس نیز جنبه‌های لیبرالیسم و اقتصاد بازاری را پذیرفته است، اما برای این سازمان به دلیل هراس از بقاء خود همچنان مسائل سیاسی-امنیتی در اولویت هستند.