فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف از پژوهش حاضر، مطالعه انسان‌شناختی فرصت‌ها و تهدیدهای تاب‌آوری اجتماعی در استان خراسان شمالی است. بلایای طبیعی جان میلیون‌ها نفر را در سراسر دنیا گرفته و خسارات اقتصادی فراوانی به بار می‌آورند. تاب‌آوری اجتماعی به معنای توانایی یک جامعه برای مقاومت در برابر، مدیریت و بازیابی سریع از آثار یک رویداد مخرب مانند بلایای طبیعی است. در پژوهش حاضر عوامل موثر بر تاب آوری اجتماعی واکاوی شد. روش: این پژوهش با استفاده از رویکرد آمیخته (کمی و کیفی) انجام شد. در بخش کمی، پیمایشی برای جمع آوری داده ها از طریق پرسشنامه از نمونه ای از مردم استان خراسان شمالی اجرا شد. در بخش کمی نیز جامعه آماری تحقیق شامل کلیه شهروندان خراسان شمالی بود که بالای  15  سال سن داشتند.  دلیل اینکه افراد بالای 15 سال در نظر گرفته شده این است که افراد منتخب از بین آنها حداقل طی چند سال گذشته فرصت تجربه کردن بلایای مختلف را داشته باشند. جامعه آماری در این بخش بر اساس نتایج تفصیلی سرشماری نفوس و مسکن (1395) شامل  220/561 نفر می­باشد. در بخش کیفی، از روش مصاحبه عمیق با افراد کلیدی مانند کارشناسان مدیریت بحران، رهبران جوامع محلی و قربانیان بلایای طبیعی استفاده شد. حجم نمونه در بخش کیفی تحقیق را اشباع نظری پاسخ به سوالات مصاحبه­ها تعیین کرد ولی در بخش کمی، حجم نمونه بر اساس جدول تعیین حجم نمونه کرجسی و مورگان (1970) 384 نفر تعیین گردید. ولی با توجه به شرایط موجود و افت محسوس مشارکت مردم در زمینه فعالیت­های پژوهشی 350 نفر حاضر به تکمیل فرم­ها در سطح استان شدند و با توجه به مشورت با استاد راهنما و همچنین طولانی شدن فرایند انجام پژوهش، داده­های 350 فرم جهت تحلیل مورد استفاده قرار گرفت. یافته ها: نتایج بخش کیفی نشان داد که دو دسته از عوامل اصلی در زمینه تاب­آوری اجتماعی نقش دارند: منابع و سرمایه‌ها (شامل سرمایه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و نمادین) و عملکرد (شامل عملکردهای فعالانه و انفعالی در سطوح مختلف). نتایج بخش کمی نیز نشان داد که بین سرمایه­های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و تاب­آوری اجتماعی رابطه معنی داری وجود دارد. نتیجه گیری: پژوهش حاضر نشان داد که سرمایه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نقش مهمی در تاب‌آوری اجتماعی مردم خراسان شمالی در برابر بلایای طبیعی دارند. نتایج این مطالعه می‌تواند برای سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان در جهت افزایش تاب‌آوری اجتماعی جوامع در برابر بلایای طبیعی مفید باشد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که تقویت سرمایه‌های مختلف در جامعه می‌تواند به افزایش تاب‌آوری اجتماعی کمک کند و جامعه را در برابر بلایای طبیعی مقاوم‌تر سازد. به طور کلی، این پژوهش به اهمیت سرمایه‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در تاب‌آوری اجتماعی پرداخته و راهکارهایی برای بهبود این سرمایه‌ها ارائه می‌دهد