فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: آیت‌الله خویی (1278-1371) از فقهای برجسته معاصر شیعه بود. ایشان به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین قائلان به ولایت مقیده فقیه شناخته می‌شود. بررسی نظرات ایشان در مخالفت با ولایت مطلقه و اثبات ولایت مقیده می‌تواند برای شناخت اندیشه و استدلال قائلین به ولایت مقیده مفید باشد. هدف از این پژوهش بررسی و نقد نظر ایشان است. روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش در تلاش است تا با استفاده از روش فقهی اصولی، پس از بررسی نظر و ادله آیت‌الله خویی در باب ولایت فقیه، به نقد ادله ایشان بپردازد. روش فقهی به معنای کاربست ادله چهارگانه قرآن، سنت، اجماع و عقل برای کشف یک حکم شرعی و یا سنجش نظر یک فقیه درباره آن حکم است. یافته‌ها: آیت‌الله خویی در آثار با اشاره به این که ولایت فقیه (اعم از ولایت مطلقه و ولایت مقید به امور حسبیه) با ادله لفظی قابل اثبات نیست، ولایت مقیده فقیه در امور حسبه را با استناد به اصول عملیه اثبات می‌کند. این پژوهش نشان می‌دهد که استدلال‌های ایشان مبتنی بر اصول عملیه برای اثبات ولایت مقیده‌ فقیه صحیح و به‌جا به نظر می‌رسد، اما‌ انتقاداتی نیز به استدلا‌ل‌های ایشان در نقد ولایت مطلقه و منحصر کردن استدلال‌های ولایت فقیه به اصول عملیه وارد است. نتیجه‌گیری: آیت‌الله خویی در بیان استدلال‌های قائلان به ولایت مطلقه و نقد آنها دچار اشکالاتی شده است، همچنین تعارضات و ناهمخوانی‌هایی میان استدلال‌های ایشان در بخش‌های مختلف دیده می‌شود و می‌توان بیان داشت که ادله‌ی او با نتیجه‌گیری‌هایش متناسب نیست.