فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف:  آداب و رسوم نقش برجسته ­ای در هویت قومی ایفا می­نماید؛ چون هویت قومی در بافت و زمینه­ی زندگی روزمره برساخت، آشکار و تجربه می­شود. الگوهای مهاجرت و جابجایی اجتماعی و فرهنگی همراه با آن، گروه های اقلیت قومی را به سمت پیدا کردن شیوه­هایی برای بازجایابی فرهنگی در مکان ­های جدید سوق می­دهد. پرداختن به وضعیت هویت فرهنگی مهاجران با تأکید بر مؤلفه‌­ی آداب و رسوم، می­تواند به فهم مکانیسم­های تغییر در هویت، وضعیت فرهنگ ­پذیری و هویت ­یابی، بازاندیشی و بازسازی هویت کمک نماید. در این راستا هدف پژوهش حاضر، مطالعه وضعیت هویت فرهنگی مهاجران لَکِ ساکن محله­ی نامجو تهران با تأکید بر مؤلفه­ی آداب و رسومِ سوگ و سور است.روش شناسی: نوشتار حاضر با روش کیفی انجام شده است. جامعه مورد مطالعه شامل زنان و مردان قوم لک است که در محله­ی نامجو تهران سکونت دارند. فرایند گردآوری اطلاعات با بهره­گیری از فنون مصاحبه­های نیمه­ساخت­یافته و عمیق تا مرحله اشباع ادامه یافت و در نهایت به 17 نفر رسید که با استفاده از روش گلوله برفی انتخاب شدند. برای تحلیل مصاحبه­ها از روش تحلیل مضمون استفاده شد.یافته ­ها: یافته­ های پژوهش که حاصل از استخراج مصاحبه­ هاست، شامل 24 مفهوم و 6 مقوله­ اصلیِ «تأکید بر اجرای رسوم در زادگاه»، «محدودیت شرایط محیط جدید»، «تسهیل مشارکت»، «اجبار سنت»، «تقویت همبستگی» و «جمع­گرایی» است. از دید مشارکت­ کنندگان، فرهنگ زادگاه قومی آنان با فرهنگ جامعه میزبان متفاوت است. با توجه به سنتی بودن، یکسانی و همانندی فرهنگی-قومی زادگاه، چالش هویتی و یا فرهنگ‌پذیری برای آنان پیش از مهاجرت چندان مطرح نبوده است و صرفاً تفاوت­های اندکی بین نسل والدین و نسل فرزندان در زمینه انتخاب عناصر هویتی وجود داشته است. درواقع، با مهاجرت و تغییر مکان ابهامات­، تردید­ها، پرسش­ها و انتخاب­هایی در مسیر هویت­یابی و تعلق به فرهنگ موروثی و یا فرهنگ جامعه میزبان برای آنان پیش آمده است. آنان به­عنوان کنشگران اجتماعی در موقعیت­های متعددی ناچار به بازاندیشی و بازتعریف مؤلفه­ها و منابع سنتی هویت­ساز خویش­اند.نتیجه­ گیری: می­توان گفت رسوم و آیین­های محلی سوگ و سور به­عنوان یک منبع فرهنگی می­تواند هویت­یابی و جای­گیری مجدد مهاجرین لَک به­عنوان گروه اقلیت مهاجر در محیط­ جدید نقش مهمی ایفا کند و مانند پلی به شکلی نمادین مهاجرین را به­هم  و به زادگاه مرتبط سازد. علاوه بر این، بازاندیشی، تعهد و پایبندی به مؤلفه­های هویت فرهنگی در بین مهاجرین یکسان نیست و نمی­توان نوعی ترکیب برابر را در میان افراد یک نسل یا بین دو نسل مشاهده کرد. هویت محلی-فرامحلی در میان نسل دوم غالب است تا در میان نسل اول. با اینکه در موارد متعددی ممکن است هویت فرهنگی محلی نسل دوم کم­رنگ شود و چندان علاقه­مند و پایبند به بعضی رسوم و سنن محلی نباشند و آگاهی چندانی از هویت لکی نداشته باشند؛ با وجود این، احساس لَک­بودن را دارند و در مجموع، هویت لَکی مفهومی است که به آن تعلق و دلبستگی عاطفی دارند