بررسی روابط خارجی ایران و روسیه پس از انقلاب اسلامی (مقایسه‌ی دهه‌های ۸۰ و ۹۰شمسی) بر اساس الگوی پیوستگی جیمز روزنا

نویسندگان

1 دکترای علوم سیاسی و پژوهشگر حوزه اروپا

2 استادیار گروه حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز

3 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه پیام نور

doi
10.22084/rjir.2021.24674.3360
چکیده

هدف: هدف از این پژوهش بررسی روابط ایران و روسیه در دوره پس از انقلاب اسلامی، مطالعه موردی دو دهه‌ی 1380 و 1390 شمسی است. روابط ایران و روسیه در دو دهه مذکور دارای نوسانات زیادی بوده است به‌گونه‌ای که پس از یک دوره عدم پویایی و رکود در فاصله سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲ روابط دو کشور، در سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۸، همگرایی زیادی در برخی ابعاد سیاست بین‌الملل نشان داده‌اند. روش‌شناسی پژوهش: در این راستا پژوهش حاضر با به‌کارگیری روش توصیفی و تحلیلی درصدد پاسخ به این سؤال است که روابط روسیه و ایران دهه‌های ۸۰ و ۹۰ شمسی چگونه قابل توضیح است؟ برای پاسخ به این سؤال از الگوی پیوستگی جیمز روزنا استفاده شده است. به عبارت دیگر، هدف این پژوهش توضیح علل نوسانات روابط ایران و روسیه بر اساس متغیرهای سطح تحلیل خرد و کلان الگوی پیوستگی جیمز روزنا است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند روابط ایران و روسیه در این دو دوره شرایط متفاوتی را تجربه کرده است و در حالی‌که در دوره اول روابط آنها نسبتاً راکد و ساکن بوده است، در دوره دوم این روابط پویاتر و فعال‌تر شده است و متغیرهای سطح کلان مانند منافع مشترک در سوریه و عراق، مقابله با هژمونی ایالات‌متحده در خاورمیانه، تحریم‌ها و حصول به توازن قدرت در مقابل آمریکا عامل عمده تغییر در مناسبات دوجانبه‌ی این دو کشور بوده است. نتیجه‌گیری: نتایج این پـژوهش همچنین نشـان می‌دهند هرگاه متغیر نظام بین‌الملل فعال‌تر شـود، روسـیه و جمهوری اسلامی ایران گرایش بیشتری به همکاری با یکدیگر نشان می‌دهند.