فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف- نظام­های دانش بومی بشر در زمینه­های مختلفی که همگی زاییده تلاش برای معیشت پایدار در محیط زیست اوست، جلوه­گر می­شود. ثبت و جمع­آوری این دانش اغلب به عهده مردم نگاران است. یکی از زمینه‌های مهم در پژوهش های مردم نگارانه ثبت دانش بومیان در زمینه طبخ غذا با استفاده از گیاهان مختلف در محل زیست آنهاست. لذا با توجه به اینکه جلوه‌های کارامد متعدد در خصوص تهیه خوراک‌های بومی از گیاهان خودرو و کمرنگ شدن دانش بومی مرتبط با آنها در شتاب تمدن اخیر، لزوم مستند نمودن این دانش ارزشمند از سوی محققان گیاه شناسی قومی بسیار ضروری می نماید. بدین منظور در این تحقیق به مطالعه گیاهان خوراکی و نحوه طبخ انواع غذا با استفاده از آنها در روستای سفید‌چشمه استان گلستان پرداخته شد. روش_ این مطالعه از نوع مطالعات قوم نگارانه است و شیوه انتخاب مشارکت کنندگان یا نمونه‌ها، نمونه‌گیری هدفمند بوده که تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافته است. داده‌های این تحقیق حاصل مصاحبه‌های باز و نیمه‌ساختاریافته بوده و همچنین سعی شد در جمع‌آوری اطلاعات از مشاهده مشارکتی نیز بهره گرفته شود. در ارتباط با مشاهده مشارکتی لازم به ذکر است که محققین از جمع آوری گیاه تا آماده سازی و طبخ به نوعی حضور و مشارکت داشتند. نتایج- نتایج نشان داد که جوامع محلی از اندام‌ها و فرآورده‌های مختلف گیاهان انواع استفاده تغذیه‌ای و دارویی را دارند که گاه هدف فقط تهیه خوراک است و در مواقعی از خوراک به عنوان دارو استفاده می‌کنند. در این تحقیق 19 خوراک محلی که بومیان از گیاهان تهیه می‌کردند، شناسایی و مورد بررسی قرار گرفت. از این بین 11 خوراک صرفا کاربرد تغذیه‌ای داشته و 8  خوراک کاربرد همزمان دارویی و تغذیه‌ای داشتند. علاوه ‌بر آن مشخص شد که بومیان برای مناسبت‌ها و یا فصول خاص غذاهای مخصوصی طبخ می‌کنند. غذاها حتی الامکان ساده و با پخت سریع برای اعضای خانواده است که بتواند نیاز بدنی ایشان را تامین نماید. با توجه به اینکه غذا و طریقه‌های طبخ آن در بین جوامع محلی در زمره مهمترین میراث فرهنگی ناملموس و در خطر انقراض جوامع انسانی است. این گونه مطالعات می‌تواند سهمی اساسـی در حفـظ تنـوع فرهنگـی-زیسـتی داشـته باشد.