فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

معماری سیستم ریشه نقش مهمی در پایداری گیاه، جذب آب و عناصر غذایی و تثبیت خاک دارد. روش­های مختلفی برای طبقه ­بندی معماری ریشه وجود دارد که پژوهش حاضر معماری را از منظر کاربرد در زیست­ مهندسی بررسی می­کند. بدین‌منظور 69 نهال گونة راش (Fagus orientalis) از دامنه ­های با شیب 10 و 60 درصد با روش شاولومیکس از خاک استخراج و به آزمایشگاه منتقل شدند. چهار ویژگی سیستم ریشه شامل درصد پراکنش تعداد ریشه ­ها در افق­ های متوالی، حداکثر عمق ریشه­ دوانی، میزان گسترة ریشه ­های جانبی و تیپ اصلی پراکنش ریشه بررسی و رتبه ­بندی شدند. همچنین آزمایش ­های مقاومت مکانیکی روی نمونه ریشه ­ها انجام گرفت. نتایج نشان داد که میانگین نسبت عمق نفوذ ریشه­ به طول ساقه در شیب‌های 10 و 60 درصد به‌ترتیب 32/23و 28/94درصد و همبستگی آنها نیز مثبت و معنی ­دار بود. همچنین نسبت قطر سیستم ریشه به قطر تاج نهال در شیب­ های 10 و 60 درصد به ترتیب 43/80و 63/38 درصد بود. نتایج آنالیز کوواریانس نشان داد که شیب دامنه تأثیر معنی ­داری بر عمق نفوذ ریشه نداشته ولی تأثیر بر قطر سیستم ریشه معنی ­دار بود. بیشترین فراوانی الگوی معماری ریشه در هر دو شیب، تیپ­ های عمودی یا افقی (VH) و پس از آن تیپ عمودی (V) بود که الگوهای مناسبی برای پایدارسازی شیب می­ باشند. مقادیر میانگین مقاومت مکانیکی ریشه­ های نهال­ ها در دامنة گزارش شده برای درختان بالغ راش شرقی می­ باشند و نتایج نشان داد که شیب دامنه تأثیر معنی‌دار بر مقاومت مکانیکی ریشه­ ها ندارد. آگاهی از تیپ معماری سیستم ریشه می­ تواند در انتخاب و طراحی سیستم ­های زیست­ مهندسی کمک شایانی نماید و شایستگی هر گونه برای کاربرد مورد نظر را مشخص کند.