مقایسۀ قصۀ «خیر و شر» در هفتپیکر با بازنویسی آن به گویش بختیاری از نظر روایتمندی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران
doi
10.22099/jcls.2019.29843.1613چکیده
هدف این پژوهش، مقایسهی قصهی خیر و شر در هفتپیکر نظامی، با روایت بازنویسی شدهی آن در فرهنگ بختیاری از نظر روایتمندی است تا نشان داده شود با توجه به دیدگاه نیکولایوا دربارهی روایتمندی داستانهای کودکان، روایت بازنویسی شده چه ویژگیهایی یافته و همچنین نوع نگرش به کودک و انتظارها از وی در فرهنگ بختیاری، چه تأثیری بر بازنویسی داشته است. براساس این، عناصر داستانی در این دو قصه مانند شروع، تعلیق، گرهافکنی، پایان، شخصیت، زاویهی دید، زمان و مکان بررسی شد. نتایج پژوهش، نشان میدهد بسیاری از عناصر داستان، تغییر داده شده است تا روایت بازنویسی شده، با فهم مخاطب کودک متناسب شود. همچنین نوع نگرش به کودکان در فرهنگ بختیاری، باعث تغییرهایی در قصهی بازنویسیشده گردیده است. پذیرش از سوی خانواده و شیوهی اعتماد به دیگران، ازجمله ارزشها و هنجارهایی هستند که در فرهنگ بختیاری، کودکان باید بیاموزند و در قصهی بازنویسیشده نیز بر آنها تأکید شده است. نگرش منفی به خشونت، باعث شده است تا داستان پایان خوشی داشته باشد. نامناسبدانستن موضوع عشق برای کودکان، موجب شده تا این صحنه در قصهی بازنویسیشده بسیار خلاصه روایت شود. اهمیتدادن به تجربهی زیستی کودکان و اصل همذاتپنداری، سبب شده است تا زمان و مکان داستان، به منطقهی عشایری بختیاری تغییر داده و در سن و نقش شخصیتها تغییرهایی ایجاد شود. با توجه به این مسئله که در فرهنگ بختیاری، کودکان باید در حل مشکلات زندگی نقشآفرین باشند، در روایت بختیاری، برخلاف نگرش جبرگرایانه در روایت نظامی، شخصیتها نقش فعّالتری یافتهاند.واژههای کلیدی: بازنویسی، روایتمندی، فرهنگ بختیاری، قصه ی خیر و شر، نظامی، نیکولایوا.