نقش و کارکرد شخصیّتهای دینی – تاریخی در قصّه های عامیانۀ ایرانی
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
2 گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
3 گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
4 گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
doi
10.22099/jcls.2019.33502.1684چکیده
افسانهها و قصّهها بهعنوان شاخهای از ادبیّات عامّه، پیوند خود را با تاریخ و دین حفظ کردهاند و بستری مناسب برای بازآفرینی شخصیّتهای تاریخی و دینی فراهم آوردهاند. این نوشتار مجموعهی چهار جلدی قصّههای ایرانی را به شیوهی توصیفی- تحلیلی مطالعه نموده و به بررسی شخصیّتهای تاریخی-دینی بهکاررفته در این قصّهها پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که این شخصیّتها در سیونه داستان از مجموعهی قصّههای ایرانی انجویشیرازی، نمود یافتهاند. اشخاص و اعلام تاریخی و دینی مد نظر ما به ترتیب بسامد عبارتند از: حضرت سلیمان(ع)، حضرت علی(ع)، شیطان، اسکندر، حضرت خضر(ع)، پیامبر اسلام(ص)، حضرت عبّاس(ع) و حضرت زکریّا(ع). پیامبران، ائمّه و اولیای خدا یکی از جلوههای بارز شخصیّتهای یاریگر قهرمانان قصّهاند. اغلب، این شخصیّتها در تقابل نیروی خیر و شر ظاهر میشوند و در چالشهایی که ضدّقهرمان برای قهرمان ایجاد کرده است، قهرمان را یاری میدهند. در این بین، حضرت سلیمان(ع) به سبب ارتباط با موجودهای فراواقعی و سوررئال که پیوسته حضوری پررنگ در قصّهها دارند، و اشیای منسوب به او از پربسامدترین نیروهای یاریگر قهرمانان قصّهها هستند. داستانهایی نظیر شهادت حضرت زکریّا(ع) یا شخصیّت اسکندر در ماجراهایی نظیر طلب آب حیات مطابق با بینش و پسند عامّه بازآفرینی شدهاند.ط افسانهها و قصّهها بهعنوان شاخهای از ادبیّات عامّه، پیوند خود را با تاریخ و دین حفظ کردهاند و بستری مناسب برای بازآفرینی شخصیّتهای تاریخی و دینی فراهم آوردهاند. این نوشتار مجموعهی چهار جلدی قصّههای ایرانی را به شیوهی توصیفی- تحلیلی مطالعه نموده و به بررسی شخصیّتهای تاریخی-دینی بهکاررفته در این قصّهها پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که این شخصیّتها در سیونه داستان از مجموعهی قصّههای ایرانی انجویشیرازی، نمود یافتهاند. اشخاص و اعلام تاریخی و دینی مد نظر ما به ترتیب بسامد عبارتند از: حضرت سلیمان(ع)، حضرت علی(ع)، شیطان، اسکندر، حضرت خضر(ع)، پیامبر اسلام(ص)، حضرت عبّاس(ع) و حضرت زکریّا(ع). پیامبران، ائمّه و اولیای خدا یکی از جلوههای بارز شخصیّتهای یاریگر قهرمانان قصّهاند. اغلب، این شخصیّتها در تقابل نیروی خیر و شر ظاهر میشوند و در چالشهایی که ضدّقهرمان برای قهرمان ایجاد کرده است، قهرمان را یاری میدهند. در این بین، حضرت سلیمان(ع) به سبب ارتباط با موجودهای فراواقعی و سوررئال که پیوسته حضوری پررنگ در قصّهها دارند، و اشیای منسوب به او از پربسامدترین نیروهای یاریگر قهرمانان قصّهها هستند. داستانهایی نظیر شهادت حضرت زکریّا(ع) یا شخصیّت اسکندر در ماجراهایی نظیر طلب آب حیات مطابق با بینش و پسند عامّه بازآفرینی شدهاند.واژههای کلیدی: شخصیّتهای تاریخی، شخصیّتهای دینی، ضدّقهرمان، قصّههای عامیانهی ایرانی، قهرمان.