تأثیر عوامل محیطی بر ویژگیهای ساختاری و پایداری درختان چنار با رویکرد اکولوژیکی-مدیریتی (مطالعة موردی: محدودة تقاطع پارک وی تا میدان تجریش)
نویسندگان
1 . گروه جنگلداری، دانشکدة منابع ظبیعی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2 بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران.
3 کارشناس معاونت پژوهشی و فناوری، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
4 کارشناس معاونت پژوهشی و فناوری، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
5 گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
doi
10.22059/jfwp.2025.396712.1353چکیده
درختان چنار (Platanus orientalis L.) بهدلیل سازگاری با شرایط اقلیمی تهران و نقش مؤثر در تلطیف هوا و تعدیل میکروکلیما از گونههای شاخص فضای سبز شهری، بهویژه در خیابان ولیعصر هستند. این پژوهش، با هدف بررسی عوامل محیطی و مدیریتی مؤثر بر ساختار و پایداری درختان چنار در محدوده پارکوی تا میدان تجریش و با رویکرد اکولوژیکی-مدیریتی انجام شد. تمام درختان چنار با قطر بیش از ۲۰ سانتیمتر به روش سرشماری مورد ارزیابی قرار گرفتند و ویژگیهای رویشی و شرایط محیطی آنها ثبت شد. نتایج نشان داد در این محدوده ۱۱۶۶ درخت در ضلع شرقی و ۱۲۶۹ درخت در ضلع غربی وجود دارد که بهترتیب ۹۷ و ۱۲۷ پایه خشک شدهاند. میانگین ارتفاع درختان، ۲۰ تا ۲۱ متر و میانگین قطر، ۴۶ تا ۴۸ سانتیمتر بود. تراکم در ضلع غربی بیشتر و بیشترین ارتفاع درختان، ۲۸ متر ثبت شد. تحلیل آماری، بیانگر رابطه معنیدار بین افزایش ارتفاع ساختمانها، کاهش فاصله درخت تا ساختمان و افت شادابی و افزایش خشکیدگی درختان بود. ساختوسازهای نوساز و مرتفع، بیشترین اثر منفی را بر سلامت چنارها داشتند. حفاظت از درختان موجود، رعایت فاصله مناسب ساختمان و درخت، کنترل ارتفاع و توسعه شهری، و انتخاب گونه و فرم مناسب براساس شرایط اکولوژیکی برای بهبود وضعیت و مدیریت پایدار درختان توصیه میشود. نتایج این پژوهش میتواند مبنایی برای تصمیمگیریهای مدیریتی و برنامهریزی بهینه فضای سبز شهری باشد.
