تحلیل تغییرات زمانیـ مکانی شدت، تداوم، فراوانی و گسترة خشکسالی با استفاده از دادههای سنجش از دور
نویسندگان
1 دانشیار گروه سنجش از دور، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران
2 استادیار گروه سنجش از دور، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران
3 دانشجوی دکتری سنجش از دور، دانشگاه تهران
4 استادیار گروه سنجش از دور، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران
doi
10.52547/gisj.13.1.55چکیده
خشکسالی از مهمترین بلایای طبیعی کشور است که اثرات مخرب زیستمحیطی و اقتصادی فراوانی دارد. بیشتر مطالعات انجامشده به شدت خشکسالی پرداختهاند و معمولاً سایر ویژگیهای آن بررسی نشده است. در این تحقیق، اولینبار، قابلیت شاخصهای هواشناسی و دادههای ماهوارهای با یکدیگر ادغام شده و از آن برای مطالعة تمامی ویژگیهای خشکسالی، در دو حوزة داخلی و ساحلی کشور، استفاده شده است. بدینمنظور، شاخص SPI با استفاده از تصاویر ماهوارهای بارش TRMM محاسبه شده و سپس مشخصههای خشکسالی مانند شدت، تداوم، بزرگی و گسترة خشکسالی، بهصورت مکانی، در سطح حوزه مطالعه شد. نتایج نشاندهندة همبستگی کلی 0.94 بین SPI محاسبهشده از تصویر و دادههای ایستگاهی بوده است. حداکثر شدت خشکسالی در منطقة مورد مطالعه برابر با 4.19- بوده که در آذر سال 1389 اتفاق افتاده است. علاوهبراین، فراوانی وقوع خشکسالیهای فرین، در دو مقیاس زمانی شش و دوازدهماهه، در حوزة داخلی بیشتر از حوزة ساحلی بوده است. در بازة مورد مطالعه، در مقیاس زمانی ششماهه، 60% از رویدادهای خشکسالی حوزة بزرگی خفیفتر از 18.3- داشتهاند. نتایج نشان داد، با استفاده از تصاویر ماهوارهای، بهخوبی میتوان به مشخصة گسترة خشکسالی دست یافت؛ درحالیکه با استفاده از سایر روشها قابل محاسبه نیست. علاوهبراین، با بهکارگیری تصاویر ماهوارهای، میتوان مشخصههای خشکسالی را در سطح حوزه، بهصورت مکانی، مطالعه کرد و چنین کاری با روشهای سنتی امکانپذیر نیست. نتایج تحقیق مؤید مزیت بهکارگیری دادههای بارش ماهوارهای در مطالعة خشکسالی بوده است.
