بازنماییِ ژئوپلیتیکِ انتقادی و ایماژسازیِ ایالات‌متحده آمریکا از جمهوریِ اسلامیِ ایران، مطالعة موردی: تسخیرِ سفارتِ آمریکا

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علوم سیاسی، گرایش مسایل ایران، دانشگاه فردوسی مشهد

2 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه مازندران

doi
10.22084/rjir.2021.24368.3334
چکیده

هدف: رخدادِ تسخیرِ سفارت ایالات‌متحده آمریکا به‌مثابه‌ی یک بزنگاه تاریخی؛ برای حدود چهار دهه روابط خارجی ایران را تحت تأثیر خود قرار داده است. هدف از این پژوهش آشکارسازی و توجه به تصویرسازی ژئوپلیتیک به‌عنوان یکی از ابزارهای آمریکا برای همراه کردن جامعه جهانی بر علیه جمهوری اسلامی‌ایران است.  روش‌شناسی پژوهش: روش به‌کارگرفته‌شده در این پژوهش روش گفتمانِ انتقادیِ لاکلا و موفه است که با استفاده از مفهوم «ضدیت» به‌عنوان یک ابزار تحلیلی می‌کوشد چگونگی تلاش یک گفتمان برای شکل دادن صورت‌بندی هژمونتیک و بررسی وقته‌های آن را مورد بررسی قرار دهد. یافته‌ها: ایماژسازی آمریکا از جمهوری اسلامی ایران پس از تسخیر سفارت، طی فرایند تعامل پیچیده‌ی ژئوپلیتیک کاربردی، رسمی و عمومی و رسانه‌ای شکل گرفت. ژئوپلیتیک کاربردی از طریق سیاست‌گذاری دولتمردان در چارچـوب دکترین‌ها و سخنرانی‌های مقامات رسمـی، دیپلماسـی عمومـی و همچنین دیپلماسـی رسانه‌ای صورت گرفت. ژئوپلیتیک رسمی و عمومی از تعامل میان نظریه‌پردازان دانشگاهی، مؤسسات استراتژیک و اتاق‌های فکر به تلقینِ برتریِ ارزش‌های آمریکایی نزد افکار عمومی جهانی پرداختند. ژئوپلیتیک رسانه‌ای با بهره‌گیری از شیوه‌های مختلف پروپاگاندا در قالب فیلم‌های سینمائی به تصویرسازی منفی و دشمن‌محوارانه از جمهوری اسلامی مبادرت ورزیدند. نتیجه‌گیری: ایالات‌متحده آمریکا با بهره‌گیری از روش تصویرسازی ژئوپلیتیک و بازنمایی ایماژِ «دشمن خیالی» از ایران نزد افکار عمومی جهان بستر نفوذ و اعمال سلطه نامحسوس را فراهم می‌نماید. آمریکا با استفاده از سه بُعد ژئوپلیتیک رسمی، کاربرد و رسانه‌ای در وجوه نظامی، اقتصادی و سیاسی کوشیده است تا ایماژی دیگرگونه و خصمانه از جمهوری اسلامی ایران نزد افکار عمومی جهانی ایجاد کند.