معرفی ابعاد پنج‌گانه قدرت جمهوری اسلامی با بهره‌گیری از رویکرد نظری «بارنت و دیووال» به مفهوم قدرت

نویسندگان

1 استادیار گروه روابط بین الملل دانشگاه خوارزمی

2 کارشناسی ارشد رشته روابط بین الملل دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) قزوین

doi
10.22084/rjir.2021.23193.3232
چکیده

هدف:واژه «قدرت» یکی از مفاهیم پرکاربرد و جدال‌برانگیز در عرصه «علوم سیاسی» و هم­چنین «روابط بین‌الملل» می‌باشد که تعاریف مختلفی از آن ارائه گردیده است و نظریه‌های مختلف با رویکردهای هستی‌شناسانه، معرفت‌شناسانه و روش‌شناسانه مختلف، هریک از نگاه خود به بررسی مفهوم «قدرت» پرداخته‌اند. هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی ابعاد قدرت جمهوری اسلامی ایران به­ عنوان یک کنش­گر در عرصه روابط ­بین ­الملل می ­باشد. اگرچه می ­توان به ­صورت تجربی به نتایجی در این خصوص دست یافت، لکن تحلیل قدرت جمهوری اسلامی ایران در عرصه روابط بین ­الملل براساس رویکردهای نظری یکی از الزامات پژوهشی محققان علاقه ­مند به بررسی حوزه انقلاب اسلامی به ­صورت عام و جمهوری اسلامی ایران به­ صورت خاص می ­باشد.روش‌شناسی پژوهش: در این پژوهش، رویکرد تلفیقی «مایکل بارنت و ریموند دیووال» به مفهوم «قدرت» به ­عنوان چارچوب نظری انتخاب گردیده است. داده­ های مربوط به قدرت جمهوری اسلامی ایران نیز از منابع کتاب­خانه ­ای و وب­محور (اینترنتی) جمع ­آوری شده است. از نظر تجزیه و تحلیل این پژوهش در زمره تحقیقات توصیفی - تحلیلی قرار دارد.یافته‌ها: یافته­ های پژوهش حاضر نشان می ­دهد که جمهوری اسلامی ایران علاوه بر چهار نوع قدرت «اجباری»، «نهادی»، «ساختاری» و «مولد»، دارای بُعد پنجم قدرت با عنوان «قدرت معنوی» می­ باشد که قابلیت انطباق بر هیچ‌یک از رویکردهای نظری در باب «قدرت» را ندارد، لکن به‌عنوان یک منبع بیرونی قدرت که کنش‌گران را تحت تأثیر قرار داده و آنان را در ایفای نقش مثبت در عرصه اجتماع (منطبق بر تعالیم دینی) یاری می‌رساند نمود دارد.نتیجه‌گیری: میتوان گفت که جمهوری اسلامی ایران به ­عنوان کنش­گری که مستظهر به پنج بُعد قدرت «اجباری»، «نهادی»، «ساختاری»، «مولد» و «معنوی» می ­باشد، در عرصه روابط بین­ الملل به ایفای نقش می ­پردازد.