فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رکود بذر یکی از مهمترین مشکلات مطالعۀ تأثیر عوامل مختلف بر ویژگی¬های جوانه¬زنی بذر علفهای هرز تلقی می¬گردد چرا که در این مطالعات به بذور سالم، فاقد رکود و در عین حال دارای قدرت جوانه¬زنی و قدرت حیات نیاز می¬باشد. این آزمایش به منظور یافتن روشی کارآمد، ساده، کم هزینه و سریع برای شکستن رکود بذر گاوپنبه (Abutilon theophrasti Med.) به عنوان یکی از علفهای¬ هرز مهم کشور انجام شد. آزمایش با استفاده از دو جمعیت بذری جمع¬آوری شده از دو مکان متفاوت در استان گلستان در قالب طرح کاملاً تصادفی به صورت آزمایش فاکتوریل با چهار تکرار به اجرا درآمد. بذور هر یک از دو جمعیت بذری به سه قسمت تقسیم گردید؛ یک قسمت از بذور به عنوان شاهد در دمای اتاق نگهداری شدند. از دو قسمت باقیمانده، یک قسمت به مدت دو هفته و قسمت دیگر به مدت سه ماه در شرایط سرمادهی (دمای 4 درجه سانتی‌گراد) مرطوب قرار داده شدند. سپس نه تیمار خراش¬دهی مکانیکی و شیمیایی بر هر یک از این سه قسمت اعمال و اجزای (سرعت، یکنواختی و درصد) جوانه‌زنی آنها بررسی شد. همچنین، به منظور تعیین تأثیر تیمارها بر نفوذپذیری پوسته بذر به آب، روند زمانی جذب آب بذور پس از اعمال تیمارها مطالعه گردید. نتایج تجزیۀ مرکب داده‌ها حاکی از عدم تأثیر معنی¬دار مکان در آزمایش و تأثیر معنی¬دار تیمارهای پیش سرمادهی و خراش¬دهی و اثر متقابل آنها بر اجزای جوانه¬زنی در سطح 5 درصد بود. بر اساس نتایج به‌دست آمده برای شرایط عدم سرمادهی مرطوب (شاهد) و دو هفته سرمادهی مرطوب، مؤثرترین تیمارها، تیمارهای غوطه ور کردن بذور در آب جوش به مدت 5 و 10 ثانیه و به دنبال آنها تیمار غوطه ور کردن بذور به مدت20 دقیق در اسید سولفوریک غلیظ بودند. در شرایط سه ماه سرمادهی، بذور در هیچ یک از نه تیمار خراش‌دهی شیمیایی و مکانیکی جوانه¬زنی قابل قبولی نداشتند. در شرایط عدم پیش سرمادهی، درصد جوانه¬زنی بذور در تیمارهای 20 دقیقه غوطه¬وری در اسید سولفوریک، و 5 و 10 ثانیه غوطه¬وری در آب جوش به‌ترتیب در حدود 52، 5/50 و 53 درصد بود. با دو هفته سرمادهی مرطوب، درصد جوانه¬زنی بذور در این تیمارها بترتیب به 58، 25/63 و5/63 درصد افزایش یافت در حالی که در شرایط سه ماه سرمادهی مرطوب، درصد جوانه¬زنی در تیمارهای فوق به‌ترتیب به 12، 25/19 و 2/19 درصد تقلیل یافت که بترتیب کاهشی برابر با 77، 65 و 66 درصد را نشان می‌دهد.