ارزیابی ساختار تودههای جنگلی ارس و بنه در ناحیة رویشی ایرانی-تورانی (مطالعة موردی: منطقة حفاظتشدۀ دوستلو، استان اردبیل)
نویسندگان
1 بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران.
2 بخش تحقیقات جنگل، مؤسسة تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.
3 گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
doi
10.22059/jfwp.2025.390576.1337چکیده
این پژوهش با هدف تعیین شاخصهای ساختاری تودههای ارس (Juniperus excelsa M. Bieb.) و بنه (Pistacia atlantica Desf.) در منطقة حفاظتشدة دوستلو شهرستان خلخال درنظر انجام شد. در هرکدام از توده ها، یک قطعهنمونة مربعی شکل دائمی یک هکتاری به طور تصادفی پیاده شد. متغیرهای کمی از قبیل قطر در ارتفاع نیم متری، رویة زمینی، ارتفاع کل، قطر بزرگ تاج و قطرعمود برآن برای تمام درختان اندازه گیری شد. الگوی پراکنش مکانی درختان با روش فاصله-آزیموت و تنوع ساختاری با استفاده از شاخص های مبتنی بر آمیختگی گونه ای، ابعاد درختان و موقعیت مکانی آنها مبتنی بر روش نزدیکترین چهار همسایه تعیین شد. نتایج نشان داد قطعات نمونة ارس و بنه به ترتیب 235 و 144 پایه در هکتار دارند. میانگین قطر و رویة زمینی در ارتفاع نیممتری، میانگین ارتفاع کل، میانگین سطح تاج و انبوهی تاج در قطعهنمونة ارس به ترتیب 12/10سانتی متر، 129/07سانتیمتر مربع، 3/65 متر، 8/87 متر مربع و 20/93درصد و برای قطعهنمونة بنه 9/88 سانتی متر، 91/56سانتی متر مربع، 5/24 متر مربع و 7/55 درصد بود. مقادیر متوسط شاخص های زاویة یکنواخت و کلارک ایوانز در قطعه نمونة ارس به ترتیب 0/57 و 0/72 و بنه بهترتیب 0/57 و 0/058 و مقدار شاخص آمیختگی برای کل توده در قطعهنمونه های ارس و بنه به ترتیب 0/19 و 0/54 بودند. در این راستا لازم است، ضمن اولویت دادن به برنامه های حفاظتی و حفظ ساختار و الگوی مکانی درختان ارس و بنه، پایش روند تغییرات ویژگیهای ساختاری تودههای مورد بررسی مد نظر مدیران جنگل قرار گیرد.