ارزیابی ساختار توده‌های جنگلی ارس و بنه در ناحیة رویشی ایرانی-تورانی (مطالعة موردی: منطقة حفاظت‌شدۀ دوستلو، استان اردبیل)

نویسندگان

1 بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران.

2 بخش تحقیقات جنگل، مؤسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

3 گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22059/jfwp.2025.390576.1337
چکیده

این پژوهش با هدف تعیین شاخص­های ساختاری توده­های ارس (Juniperus excelsa M. Bieb.) و بنه (Pistacia atlantica Desf.) در منطقة حفاظت‌شدة دوستلو شهرستان خلخال درنظر انجام شد. در هرکدام از توده­ ها، یک قطعه‌نمونة مربعی شکل دائمی یک هکتاری به ­طور تصادفی پیاده شد. متغیرهای کمی از قبیل قطر در ارتفاع نیم متری، رویة زمینی، ارتفاع کل، قطر بزرگ تاج و قطرعمود بر­آن برای تمام درختان اندازه­ گیری شد. الگوی پراکنش مکانی درختان با روش فاصله-آزیموت و تنوع ساختاری با استفاده از شاخص ­های مبتنی بر آمیختگی گونه ­ای، ابعاد درختان و موقعیت مکانی آنها مبتنی بر روش نزدیکترین چهار همسایه تعیین شد. نتایج نشان داد قطعات نمونة ارس و بنه به ­ترتیب 235 و 144 پایه در هکتار دارند. میانگین قطر و رویة زمینی در ارتفاع نیم­متری، میانگین ارتفاع کل، میانگین سطح تاج و انبوهی تاج در قطعه‌نمونة ارس به­ ترتیب 12/10سانتی­ متر، 129/07سانتی­متر مربع، 3/65 متر، 8/87 متر مربع و 20/93درصد و برای قطعه‌نمونة بنه 9/88 سانتی­ متر، 91/56سانتی­ متر مربع، 5/24 متر مربع و 7/55 درصد بود. مقادیر متوسط شاخص­ های زاویة یکنواخت و کلارک ایوانز در قطعه ­نمونة ارس به ­ترتیب 0/57 و 0/72 و بنه به‌ترتیب 0/57 و 0/058 و مقدار شاخص آمیختگی برای کل توده در قطعه‌نمونه­ های ارس و بنه به­ ترتیب 0/19 و 0/54 بودند. در این راستا لازم است، ضمن اولویت دادن به برنامه ­های حفاظتی و حفظ ساختار و الگوی مکانی درختان ارس و بنه، پایش روند تغییرات ویژگی‌های ساختاری توده‌های مورد بررسی مد نظر مدیران جنگل قرار گیرد.