راه‌های تشخیص اخبار جعلی در رسانه‌ها از نظر متخصصان و حرفه‌ای های ارتباطات

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین الملل قشم، ایران

2 استادیار علوم ارتباطات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

3 عضو هیئت علمی پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، تهران، ایران

doi
10.22054/nms.2022.60020.1178
چکیده

هدف از مطالعه حاضر، بررسی راه‌های تشخیص اخبار جعلی در رسانه‌ها به‌ویژه شبکه‌های اجتماعی بوده، زیرا سرعت انتشار خبر جعلی در رسانه‌های نوین و تأثیر سوء آن بر افکار عمومی، در مواردی غیرقابل‌جبران است.روش مطالعه حاضر کیفی و جامعه آماری آن شامل خبرگان حوزه علوم ارتباطات، رسانه و خبررسانی، که از روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله برفی (ارجاع زنجیره‌ای) بر اساس معیارهای ورود به مطالعه انتخاب‌شده‌اند، بود. اطلاعات موردنیاز با استفاده از مطالعات اسنادی و مصاحبه نیمه ساختاریافته به مدت 1720 دقیقه و به تعداد 15 مصاحبه با شرط اشباع نشری به دست آمد و جهت اعتبار سنجی تحلیل تماتیک از روش دریافت بازخورد مشارکت‌کنندگان استفاده شد. تحلیل نتایج با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA 2020 و روش تحلیل تماتیک انجام گرفت.نتایج تحلیل، در غالب 439 مفهوم کلیدی و 57 کد ، 12 تم فرعی و 5 تم اصلی «شاکله محتوایی»، «عامل نشر»، «منبع خبر»، «قوانین» و «الگوریتم‌های ماشینی» شکل‌دهی شدند.تفسیر و تحلیل داده‌ها نشان داد که تشخیص اخبار جعلی در رسانه و شبکه‌های اجتماعی در ایران بیش از هر چیز نیاز به تشکیل پایگاه داده‌ای جهت مقایسه و الگوبرداری شیوه‌های نگارش خبر جعلی و تشخیص آن داشته است و باید پژوهش‌های بیشتری درزمینه ی تحلیل محتوا به زبان فارسی صورت گرفته تا درک بهتری از الگوهای نوشتاری خبر جعلی به زبان فارسی به دست آید.