انسان‌شناسی تفسیری مسابقات سوارکاری ترکمن‌ها

نویسندگان

1 دانشیار گروه انسان شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

2 مربی پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه تهران

doi
10.22059/ijar.2023.360924.459820
چکیده

در این مقاله مسابقات سوارکاری در بین ترکمن‌های منطقة ترکمن‌صحرا که پدیدة فرهنگی‌‌ـ‌ورزشی برای آنها به‌شمار می‌آید و معانی پنهانی که این مسابقات و شرط‌بندی‌ پیرامون این مسابقات برای افراد این قوم دارد مطالعه شده است. برای مطالعة این پدیدة‌ فرهنگی از روش تفسیر هرمنوتیکی کلیفورد گیرتز استفاده شده است. گیرتز در مردم‌نگاری از دو روش توصیف سطحی و توصیف عمیق یاد می‌کند. به زعم او کار مردم‌نگار تنها ارائة گزارش از پدیده‌های فرهنگی نیست، و این بخش تنها تفسیر سطحی است، بلکه کار اصلی مردم‌نگار این است که علاوه‌بر این گزارش مردم‌نگارانه توصیف عمیق‌تری از این پدیده‌ها و معانی آنها برای آن قوم را باید ارائه دهد که تفسیر شخصی مردم‌نگار است که از آن تحت عنوان تفسیر هرمنوتیک یاد می‌کند. در این مقاله پس از توضیح مفهوم هرمنوتیک، به رویکرد تفسیری گیرتز پرداخته شده است. در ادامه با اتکا به رویکرد تفسیری گیرتز، ابتدا گزارشی مردم‌نگارانه از این مسابقات و حواشی آن ارائه شده و سپس در مرحلة دوم توصیف عمیق‌تر این پدیده از دید نگارندگان آمده است. مشاهدات و تفسیر نگارندگان دال بر این است که امروزه نگه‌داری اسب برای ترکمن‌ها تنها به معنای علاقة آنها به اسب و سوارکاری نیست، بلکه برای آنها نشانگر توانگری مالی و شأن اجتماعی است. به‌علاوه شرط‌بندی‌ها نیز تنها بُعد مادی برای افراد ندارد، بلکه نشان‌دهندة تخصص و مهارت آنها در شناخت اسب و قدرت پیش‌بینی آنهاست که می‌تواند برای آنها جایگاه اجتماعی در بین علاقه‌مندان به سوارکاری و اسب به همراه داشته باشد. افزون بر این، این افراد با وفای به عهد خود در شرط‌بندی‌های بدون سند و رسید، آموزش صداقت و درستکاری می‌بینند.