بررسی ذخیرة کربن و تغییرات برخی از ویژگی‌های خاک در جنگل‌های زاگرس شمالی (مطالعة موردی: جنگل‌های سردشت و پیرانشهر)

نویسندگان

1 بخش تحقیقات جنگل، مؤسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

2 بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران.

3 بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران.

doi
10.22059/jfwp.2025.389326.1329
چکیده

پژوهش حاضر با هدف مطالعه، پایش و مقایسۀ ذخیرة کربن و برخی از خصوصیات خاک در دو تودۀ مختلف شاخه‌زاد (پردانان پیرانشهر) و دانه و شاخه‌زاد بلوط (دارساروین سردشت) در استان آذربایجان ‌غربی انجام شد. بدین‌منظور در هر یک از رویشگاه‌های انتخابی، یک قطعه‌نمونۀ مربعی یک هکتاری تعیین و مشخصه‌های کمی و کیفی تمام پایه‌ها به‌صورت صددرصد برداشت شد. برای اندازه‌گیری کربن آلی و سایر مشخصه‌های خاک، در هر رویشگاه، پنج نمونه خاک به‌طور منظم و از عمق 30-0 سانتی‌متری برداشت شد. جهت استخراج روند تغییر متغیرها و پایش آنها، اندازه‌گیری‌ها طی چهار سال از 1398 تا 1401 انجام گرفت. بررسی ذخیرة ‌کربن خاک در دو رویشگاه مورد بررسی نشان می‌دهد که رویشگاه پردانان (154/24تن در هکتار) اختلاف معنی‌داری با رویشگاه دارساروین (121/96تن درهکتار) دارد. میانگین درصد کربن آلی خاک در تودة پردانان 3/70 و در تودة دارساروین 2/91 به‌دست آمد. این اختلاف میان دو رویشگاه و همچنین در سال‌های مختلف پایش، در سطح احتمال 99 درصد معنی‌دار بود.  نیتروژن کل و فسفر قابل جذب خاک نیز اختلاف معنی‌دار در سطح احتمال 99 درصد بین دو توده‌‌ و در سال‌های مختلف نشان دادند. میزان رطوبت خاک در دو رویشگاه مورد بررسی در سطح احتمال 99 درصد اختلاف معنی‌دار نشان دادند ولی در سال‌های پایش تفاوت معنی‌داری نشان نداد. در یک نتیجه‌گیری کلی، نتایج در دو رویشگاه با تراکم و مبدأ متفاوت، بیانگر اختلاف در ذخیرة کربن و سایر ویژگی‌های خاک دارد که ناشی از تأثیر مدیریت توده و تخریب جنگل در دو توده می‌باشد.