فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تاریخ‌نگاریِ اسنادی در طرح روایتی دقیق‌تر از گزاره‌های تاریخی اهمیت بسیاری دارد. سند نویافتۀ گزارش کارگزار وزارت امور خارجه از غارت اردبیل (1327ق/1288ش) به‌عنوان منبعی دست‌اول، امکان تحلیل دقیق‌تر واقعۀ غارت اردبیل و پیامدهای آن را فراهم می‌کند و به فهم تاریخ خُرد وقایع مشروطه کمک می‌کند.هدف: بررسی غارت اردبیل در سال 1327ق و پیامدهای آن براساس سند گزارش کارگزار وزارت امور خارجه.روش: پژوهش حاضر با شیوۀ توصیفی-تحلیلی مبتنی‌بر متن سند و منابع کتاب‌خانه‌ای انجام شده‌است.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: این سند شواهد جدیدی از نقش کنش‌گران محلی و پیامدهای اقتصادی و اجتماعی حاصل‌از غارت اردبیل را نشان می‌دهد. برطبق نتایج حاصل‌از این سند، کارشکنی‌های روسیه، توقف نیروهای دولتی در سراب، و خروج ستارخان، سبب شکست مقاومت مردم و نیروهای نظامی شد و با ورود مدافعان سلطنت، اهالی اردبیل حوادث مصیبت‌بار اقتصادی‌ای همچون ویرانی بازارها و روستاهای اطراف، ازدست‌رفتن سرمایه، کاهش درآمدهای حاصل‌از صدور تذکره، و مهاجرت نیروی کار به باکو را متحمل شدند. تبعات اجتماعی این حادثه ازجمله آسیب به محلات، خانه‌ها و بقاع متبرکه؛ قتل، غارت و شکنجۀ اهالی؛ گسترش فقر، ناامنی، بی‌خانمانی و بی‌سرپرستی خانوارها؛ و تسلط روسیه و ارامنه بر شهر مدت‌های مدیدی ادامه یافت.