پی جویی شیر سنگی(جلوه ای از هنر و هویت بختیاری) با تکیه بر مطالعه‌ مردم شناسی هنر

نویسندگان

1 استادیار گروه فرش، دانشکده هنر، دانشگاه اراک، اراک، ایران

doi
10.22059/ijar.2022.341626.459747
چکیده

سنگ‌تراشی و حجاری، یکی از کهن‌ترین هنرهای سنتی و کاربردی است که از سابقه‌ای کهن در میان تمدن‌ها و به‌طورخاص ایران، برخوردار است. هنری بومی و دیرین‌سال که جلوه‌های آن‌ در پیکرتراشی و آفرینش انواع تندیس و مجسمه‌های یادبودی، نمودار است. در این میان، شیر سنگی، از برجسته‌ترین مصنوعات و دست‌کَنده فرهنگی و نمادین در هنر حجاری و پیکرتراشی است که در جغرافیای وسیع بختیاری سابقه‌ای دیرینه دارد. از دیگر سو، فهم و شناخت علل خلق آثار هنری در میان اقوام و عشایر و درک مفاهیم پنهانی و بنیادین حاصل از نگرش و باورهای هنرمندان، نیازمند به‌کارگیری شیوه‌های علمی و مرتبط با هنرهای بومی و از جمله شیرهای سنگی است. بر این مبنا، در مقاله حاضر رویکرد مردم‌شناسی هنر، جهت کشف مفاهیم و معناهای ضمنی، انتخاب و به‌کار گرفته شده‌است. مقصد و هدف این رویکرد این است که هرگونه تحقیق جهت کشف و یافتن معناها و کارکردهای آثار هنری و نقوش آن‌ها، می‌بایست در بستر فرهنگی جامعه‌ای صورت پذیرد که آثار هنری در آن تولید شده‌اند. چیستی و چرایی آفرینش شیرهای سنگی در بختیاری، انواع فرم‌ها ، پرسش اصلی این پژوهش است. برخی از یافته‌های این پژوهش شامل موارد زیر است: آفرینش شیرها صرفاً جنبه یادبودی و به جهت گرامی‌داشت یاد و نام و خاطره مردان شجاع و دلیر در ایل بوده‌است. شیرهای سنگی به دو نوع قدیمی(فرم انتزاعی) و جدید(طبیعی و رئال و به‌صورت محدود انتزاعی)، تقسیم‌بندی می‌شود.