چارچوب طبقهبندی الگوهای مدل کسبوکار مدور از دیدگاه استراتژیهای اقتصاد مدور
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 دانشجوی دکتری، مدیریت بازرگانی، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
5 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jibm.2021.319777.4072چکیده
هدف: مدلهای کسبوکار مدور، برای معضلات مدلهای کسبوکار خطی فعلی، یعنی تولید بیشازحد پسماند و کمبود شدید منابع راهحل مناسبی هستند و برای کسب مزیت رقابتی، کسب منافع اقتصادی و کاهش آسیب به محیطزیست، فرصتهای مناسبی برای کسبوکارها به وجود میآورند. بهمنظور اجرای استراتژیهای اقتصاد مدور در سطح کسبوکارها و ایجاد چارچوبی برای طراحی بهتر مدلهای کسبوکار مدور، هدف اصلی این پژوهش، ارائه چارچوبی برای شناسایی و طبقهبندی الگوهای مدل کسبوکار مدور، همسو با راهبردهای اقتصاد مدور است.روش: در این پژوهش، از روش کیفی فراترکیب 7 مرحلهای ساندلوسکی و باروسو برای شناسایی الگوهای مدل کسبوکار مدور و از روش طبقهبندی نیکرسون برای طبقهبندی الگوهای مدل کسبوکار مدور استفاده شد.یافتهها: یافته نخست این پژوهش، دستیابی به فهرست جامع 29 الگوی مدل کسبوکار مدور همراه با نام الگو، تعریف و مصادیق است و یافتۀ بعدی آن، ارائه چارچوب طبقهبندی جامع و کامل الگوهای مدل کسبوکار مدور، از منظر استراتژیهای اقتصاد مدور است. در این چارچوب 11 بُعد برای طبقهبندی 29 الگوی مدل کسبوکار شناسایی شد: 1. غیرمادیسازی؛ 2. کارایی مصرف؛ 3. تأمین مدور؛ 4. تولید بهینه؛ 5. لجستیک معکوس و بهینه؛ 6. محصولات با عمر طولانی؛ 7. توسعۀ عمر مصرف محصولات و قطعات؛ 8. توسعۀ عمر مواد؛ 9. توسعۀ عمر منابع؛ 10. انجامدهندگان فعالیتها در شبکۀ ارزش مدور؛ 11. تسهیلکنندگان فعالیتها در شبکۀ ارزش مدور.نتیجهگیری: نتایج این پژوهش مشخص کرد که برای توسعه کسبوکارهای مبتنی بر اقتصاد مدور، چه نوع الگوهای مدل کسبوکار مدوری وجود دارد. از سوی دیگر، ایجاد چارچوب طبقهبندی راهبردها و مدلهای کسبوکار مدور نشان داد که چگونه میتوان بین راهبردها و مدلهای کسبوکار مدور، همسویی مناسبی ایجاد کرد. نتایج بهدست آمده از این پژوهش، به شرکتهایی که قصد دارند در سطح کسبوکارشان از راهبردهای اقتصاد مدور بهره ببرند یا آنها را پیادهسازی کنند، کمک میکند تا مدلهای کسبوکار مدور مناسب را شناخته و بهکار گیرند. شایان ذکر است که راهبرد شبکۀ ارزش مدور و الگوهای مدل کسبوکار مدور متناسب با آن که بیانگر انواع شیوههای همکاری بین بازیگران شبکۀ ارزش مدور است، برای اولین بار در این پژوهش معرفی شد.
