چشم‌اندازی مردم‌شناختی به گزیده ‌آثار مدوّن با محوریت مواد فرهنگی مکتوب ایران (مطالعه موردی مواد فرهنگی مکتوب: اسناد ازدواج)

نویسندگان

1 کارشناس مطالعاتی، پژوهشکده اسناد، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تهران، ایران

doi
10.22059/ijar.2022.346122.459762
چکیده

این پژوهش کیفیِ مردم‌نگارانه با روشی توصیفی- تحلیلی و با هدف تحلیل مضمونی مختصات مطالعاتی است که اسناد ازدواج- نمونه‌ای از مواد فرهنگی مکتوب در مردم‌شناسی– را مورد مداقه قرار داده‌ است. پس با ارائه شمائی کلی و توصیفی از این نوع آثار مدون، طبقه‌بندی و استخراج شاخصه‌های آن‌ها و سپس ظرفیت‌های پژوهشی این دسته از آثار مبتنی بر مؤلفه‌های نظری و روشی در این جستار ارزیابی شده‌اند. بر اساس یافته‌ها، می‌توان دو دسته از آثار را در حوزة مطالعات فوق شناسائی کرد؛ نخست، آثاری که فقط به گردآوری داده‌ها، استنساخ و یا انتظام‌بخشی آن‌ها بسنده کرده‌اند و دوم، آثاری که پژوهشگران تلاش داشته‌اند تا شرح‌هائی دربارة این حوزه از مواد فرهنگی مکتوب ارائه کنند. وجود و حضور چنین مختصاتی در این نوع آثار، موجب غنای ظرفیت‌های تحقیقی آن‌ها شده است که می‌توان ظرفیت‌های مذکور را در چهار محور اصلی برشمرد: معرفی میدان‌های مختلف تحقیق این نوع از مواد فرهنگی مکتوب؛ ارائه نمونه‌هائی از اسناد بازخوانی‌شده ازدواج و توصیفات دقیق از آن‌ها؛ فراهم‌آمدن زمینه برای تحلیل تفسیری و پرداختن به این مواد فرهنگی به منزلة جزئی از یک کل در پدیده فرهنگی- اجتماعی ازدواج؛ شکل‌دادن یک طبقه‌بندی و ارائه مقولات موضوعی و توجه اندک به ارائه الگوهای معنائی. در نتیجه برپایه بینشی مردم‌شناختی، می‌توان نوعی چشم‌انداز ترسیم کرد تا با تکیه بر آن به شناخت ساختارهای ذهنی نویسندگان و پژوهشگران حوزة مواد فرهنگی مکتوب- اسناد- ازدواج ایران دست یافت.