تعیین مقاومت درختان انجیلی به آلودگی هوا با استفاده از صفات آناتومیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی برگ

نویسندگان

1 گروه جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران.

2 گروه جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران.

3 گروه علوم و مهندسی محیط‌زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران.

4 دانشکدة جنگل، شیلات و ژئوماتیک، دانشگاه فلوریدا، گینزویل، آمریکا.

doi
10.22059/jfwp.2025.388038.1325
چکیده

تحقیق حاضر به­ منظور شناسایی برخی از متغیرهای پاسخ‌دهنده به آلودگی هوا مانند اسید اسکوربیک، گلوتاتیون، pH، کلروفیل کل، کاروتنوئید، محتوای نسبی آب، کل قند محلول، پرولین، پروتئین و پارامترهای آناتومیکی، به­ علاوه شاخص مقاومت به آلودگی هوای گونة انجیلی در اطراف شهرک صنعتی چمستان در استان مازندران بود. برای این مطالعه سه ایستگاه آلوده به فواصل مختلف از شهرک صنعتی (10، 400 و 800 متر) و یک ایستگاه به­ عنوان شاهد با فاصلة دورتر در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که محتوای رطوبت نسبی گونة انجیلی تحت تأثیر آلودگی تغییر معنی ­داری نشان نداد. کاهش محتوای کلروفیل کل و pH در نمونه‌های برگ گیاهان منتخب جمع‌آوری‌شده از ایستگاه­ های اطراف شهرک صنعتی در مقایسه با شاهد مشاهده شد، درحالی‌که پرولین، قند محلول و پروتئین در نمونه‌های گیاهی ایستگاه ­های صنعتی نسبت به شاهد بیشتر بود. محتوای کاروتنوئید در گونة انجیلی تحت تأثیر آلودگی هوا کاهش معنی ­داری نشان داد. آلودگی هوا باعث تجمع محتوای اسید آسکوربیک و گلوتاتیون در برگ گونة انجیلی شد. در گونة انجیلی آلودگی هوا باعث کاهش اندازة روزنه و افزایش تراکم آن شد. براساس مقادیر شاخص تحمل آلودگی هوا (APTI)، انجیلی گونه ­ای نسبتاً مقاومت به آلودگی هوا معرفی گردید. همچنین اثرات نامطلوب آلودگی هوا در ایستگاه­ های نزدیک­تر به محدودة شهرک صنعتی یعنی ایستگاه اول و دوم نسبت به ایستگاه سوم مخرب­ تر بوده است. در مجموع، با توجه به یافته ­های به ­دست آمده می­ توان انجیلی را جزء گونه­ های مقاوم در مناطق صنعتی به­ شمار آورد.