برآورد تولید و هزینة عملیات خروج چوب با تراکتور کشاورزی ITM 800 در صنوبرکارهای مناطق جلگه‌ای گیلان

نویسندگان

1 گروه جنگلداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خلخال، خلخال، ایران.

2 گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، ایران.

3 گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، ایران.

4 گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، ایران.

doi
10.22059/jfwp.2025.387893.1321
چکیده

بهینه­ سازی بهره­ وری یک پیش ­­نیاز در عملیات برداشت چوب از جنگل است. خروج چوب با تراکتور کشاورزی یکی از روش ­های حمل و نقل اولیة در جنگل­کاری­ های غرب استان گیلان است. هدف از این مطالعه، ارزیابی زمان یک نوبت چوبکشی، عوامل تأثیرگذار بر زمان یک نوبت چوبکشی، میزان تولید و هزینة تولید در عملیات خروج درختان با استفاده از تراکتور کشاورزی ITM8004WD بود. این پژوهش در سری هفت­ دغنان در شهرستان صومعه‌سرا در استان گیلان انجام شد. در طی چهار روز، مطالعة حرکت و زمان‌سنجی، 89 دورة چوبکشی انجام شد. با استفاده از رگرسیون چندگانة مدل زمان و تولید برای تراکتور کشاورزی توسعه داده شد. هزینة ثابت و متغیر برای تراکتور کشاورزی برآورد و مجموع هزینه ­ها از مجموع هزینة ماشین و نیروی کار محاسبه شد. میانگین بهره ­وری خالص و ناخالص ساعتی به‌ترتیب 4/68 و 4/28 مترمکعب و هزینة ساعتی سیستم 9632648 ریال در ساعات کار مفید بود. زمان حرکت با بار (38 درصد) و پس از آن حرکت بدون بار (26 درصد) بیشترین زمان یک نوبت چوبکشی را به‌خود اختصاص داد. عوامل مؤثر بر تولید تراکتور کشاورزی فاصلة چوبکشی و حجم بار در هر نوبت بود. مدل‌های معرفی‌شده در این مطالعه را می‌توان در برنامه‌ریزی، بهینه‌سازی کار و برآورد تولید و هزینه تحت شرایط کاری مشابه با آنچه در این مطالعه تجربه شد، استفاده کرد. این مطالعه نشان داد که استفاده از تراکتور مذکور در کار خروج درختان قطع شده به‌‌صورت تمام درخت در قطع نهایی جنگل­کاری‌های صنوبر مناطق کم شیب با خاک مستحکم و زهکشی شده مقرون به صرفه است.