املاک اختصاصی غرب: شکل‌گیری و روند سلب مالکیت از مالکان و خرده‌مالکان (1304ش-1320ش)

نویسندگان

1 گروه تاریخ، پژوهشکده اسناد، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تهران، ایران

doi
10.30484/ganj.2025.3275
چکیده

هدف: شناخت فرایند سلب مالکیت از مالکان ولایت کرمانشاهان و توسعۀ املاک شاهنشاهی غرب در دورۀ رضاشاه.روش و رویکرد: این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از اسناد منتشرنشدۀ آرشیوی دَرپیِ تبیین روند سلب مالکیت از مالکان و خرده‌مالکان و نحوۀ توسعۀ کمی اراضی تحت قلمرو ادارۀ املاک شاهنشاهی غرب است.یافته‌ها: ادارۀ املاک غرب برای تملک اراضی بیشتری از کرمانشاهان به‌نام رضاشاه برنامه‌ای معین و هدفمند داشت. براین‌اساس جغرافیای مدنظر این تشکیلات می‌بایست در دورۀ زمانی مشخصی عاری از هرگونه مالکیت دیگری غیراز رضاشاه می‌شد.نتایج: ادارۀ املاک غرب برای توسعۀ کمی و گسترش قلمرو، از شیوه‌های مختلفی ازجمله خرید، تعویض، و تصرف عدوانی بهره می‌برد. هرچند که هدف غایی، سلب مالکیت و یکپارچه‌کردن قلمرو ادارۀ املاک بود، باوجوداین صورت ظاهری معامله مانند صیغه شرعی، سند و پرداخت رعایت می‌شد.