تکاپوهای اقلیت آشوری-کلدانی برای کسب حق نمایندگی در ادوار بیست‌وچهارگانۀ مجلس شورای ملی: از انکارشدن تا به‌رسمیت‌شناخته‌شدن

نویسندگان

1 دانشیار تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

2 دکتری تاریخ ایران اسلامی، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

doi
10.30484/ganj.2025.3277
چکیده

هدف: بررسی محرومیت آشوری-کلدانیان از حق داشتن نمایندۀ مستقل در مجلس و چگونگی دست‌یابی به آن.روش/ رویکرد پژوهش: این پژوهش با روش تاریخی-تحلیلی و با تکیه بر صورت مذاکرات مجلس شورای ملی و اسناد بررسی شده‌است.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آشوری-کلدانیان از ابتدای مشروطیت ذیل ارامنه قرار گرفتند و با آن‌ها نمایندۀ مشترک داشتند؛ ولی آن‌ها با هدفِ کسب کرسی مستقل در مجلس تکاپوهایی را آغاز کردند که می‌توان آن را به سه مرحله تقسیم کرد. آن‌ها برخلاف سایر اقلیت‌های دینی، در دورۀ مشروطه از حق نمایندۀ مستقل کاملاً محروم شده بودند؛ هم‌چنین تلاش‌هایشان در دورۀ رضاشاه هم به سد ملی‌گرایی برخورد و ناکام ماند؛ ولی آن‌ها سرانجام با طرح‌شدن مسائل حقوق بشر در دورۀ پس‌از جنگ جهانی دوم و تغییر نظام‌نامۀ انتخابات، در مجلس بیست‌ویکم به کرسی مستقل نمایندگی دست یافتند. این فرایند، ظرفیت کنش‌گری اقلیتی کوچک در مذاکره و بازتعریف جایگاه خود در چارچوب دولت-ملتِ مدرن ایرانی و تأثیر متقابل نیروهای داخلی و هنجارهای بین‌المللی به‌وضوح نشان می‌دهد.