راهبرد جمهوری اسلامی ایران در نظام بین الملل چند قطبی: مطالعه موردی گروه بریکس

نویسندگان

1 استاد علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دانشگاه گیلان

2 دکتـرای روابط بیـن‌المـلل از دانشـگاه گیـلان

doi
10.22084/rjir.2020.16627.2443
چکیده

هدف: جمهوری اسلامی ایران می ­تواند با استفاده از فرصت ساختاری تضعیف هژمون و با توجه به درگیری آمریکا در غرب آسیا و مشکلات متعدد داخلی و خارجی از یک‌سو و از سوی دیگر به‌سبب ناکامی در حل منازعه اسرائیلی- فلسطینی و با پشت ­گرمی عضویت در بریکس می­تواند به‌دنبال تقویت نقش رهبری مشروع خود در معادلات منطقه غرب آسیا برآید و به نوعی نفوذ مثبت خود در منطقه غرب آسیا را نهادینه کند. روش‌شناسی پژوهش: روش پژوهش تحلیلی توصیفی و ابزار گردآوری داده­ ها نیز کتابخانه­ ای است. یافته‌ها: با توجه به شرایط کنونی نظام بین‌الملل، این نوشتار در صدد پاسخ به این پرسش است که مهم­ترین عامل تأثیرگذار بر تصمیم ایران مبنی بر عضویت احتمالی در بریکس و اهداف ایران در عضویت در این گروه چه می‌باشد؟ مهمترین یافته ­های پژوهش حاکی از این است که ایران تحت تأثیر و با استفاده از شرایط ایجاد شده در ساختار نظام بین‌الملل (تضعیف هژمونی جهانی آمریکا و ایجاد فرصتی ساختاری)، با اتخاذ سیاست متناسب با عضویت در این گروه به‌دنبال مقابله با هژمونی­ گرایی آمریکا در سطح جهانی و در نتیجه تضمین امنیت ملی خود می‌باشد و مفهوم هژمونی و نظریه‌های ساختاری بهتر می‌توانند این رفتار را تبیین نمایند. نتیجه‌گیری: 1- ایران می‌تواند با حضور چین و روسیه بزرگ‌ ترین معضل خود یعنی تخاصم با آمریکا را تا اندازه‌ای حل کند، به این معنا که به مخالفت با سلطه­ گری آمریکا ادامه دهد. بدون این‌که در نظام بین‌الملل منزوی شود. 2- همچنین ایران می­تواند با پشتیوانه جدید امنیتی- اقتصادی که به سبب عضویت در بریکس کسب می‌کند، به تقویت قدرت خود در غرب آسیا هم‌زمان با تضعیف هژمونی آمریکا در منطقه اقدام کند.