ضیافت گاو: مطالعه‌ای انسان‌شناختی از مناسِک دانشگاهی در ترکیه

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری انسان شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

3 دانشیار گروه انسان شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

doi
10.22059/ijar.2022.339988.459743
چکیده

این مقاله تأملی است بر آیین ضیافت گاو با توسل به رهیافت‌های انسان‌شناسی علم و ذیلِ مفهوم مدرنیزاسیون آمرانه. ضیافت گاو مناسکی دانشگاهی است که تا پیش از همه‌گیری کووید-19 و بروز مسائل و ملاحظات امنیتی و سیاسی و بهداشتی، هر ساله در ماه مه در دانشکدۀ علوم سیاسی دانشگاه آنکارا ترکیه برگزار می‌شد. در این مقاله کوشیده‌ایم تا بر اساس داده‌های گردآوری‌شده دربارۀ این مناسک، و مصاحبه با مطلعین کلیدی، و البته رجوع به منابع تاریخی و پژوهشی در زمان لزوم، نقش و کارکرد چنین مراسمی را در استقرار و ثبات یک نظام معرفتی جدید به صورت نظری صورت‌بندی کنیم. به این منظور و با ترکیب مؤلفه‌هایی از نظریات حوزۀ انسان‌شناسی علم، ضیافت گاو را در مقام یک آیین جبرانی در مواجهه با بحران معرفت‌شناختی اواخر عصر عثمانی و اوایل عصر جمهوری ترکیه تبیین کرده‌ایم. نهایتاً، با استفاده از این دستگاه نظری و ترکیب آن با دیدگاه پروژه‌محور برونو لاتور، مفهوم «پنجره‌های ترجمانی» را به عنوان شکل خاصی از کنش جبرانی نهادهای معرفتی مدرن در بستر مدرنیزاسیون آمرانه پیشنهاد کرده‌ایم. «پنجره‌های ترجمانی» فی‌الواقع فرصت-موقعیت‌هایی هستند که نهادهای معرفتی نوظهور، به میانجی این پنجره‌ها، قادر به جانمایی خود در بطن جامعۀ محلی و ایجاد شکلی از همزیستیِ رشدیابنده با نهادهای مستقر و از پیش موجود خواهند بود.