فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مدل‌سازی ارتباط بین کاربری با آلودگی هوا کاربردهای فراوانی در مطالعات شهری دارد اما نقش کاربری و پارامترهای گوناگون آن در تغییر غلظت آلودگی هوا، در ساعات متفاوت، می‌تواند در پیش‌بینی دقیق‌تر مکانی‌ـ زمانی آلودگی به‌کار رود. در این پژوهش، با مدل‌سازی رگرسیون کاربری اراضی (LUR) ساعتی به‌منظور پیش‌بینی مکانی‌‌ـ زمانی آلایندة مونوکسید کربن (CO)، پارامترهای مؤثر در تغییرات زمانی و مکانی این آلاینده، در طول شبانه‌روز، بررسی شده است. داده­های ساعتی ثبت‌شده در 21 ایستگاه سنجش آلودگی هوا در شهر تهران، طی فصل تابستان، جمع­آوری شده و پارامترهای پیش‌‌بینی‌کننده — شامل تراکم و فاصله از متغیرهای متفاوت، مانند شبکة راه­ها، پوشش گیاهی، ارتفاع و کاربری‌های اراضی گوناگون در سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) — شکل گرفته است. یک مدل کلی و هشت مدل ساعتی در ساعت‌های 3 بامداد، 6 صبح، 9 صبح، 12 ظهر، 3 بعدازظهر، 6 عصر، 9 شب و 12 شب ایجاد شده است. ضریب تعیین ( ) مدل کلی ایجادشده برابر با 0.7899 است که عملکرد مطلوب و کارآیی این مدل را نشان می‌دهد. پس از تحلیل مدل‌های ساعتی تولیدشده، تفاوت‌هایی در‌ پارامترهای به‌کاررفته در این مدل‌ها مشاهده شد که بیان می‌کنند تغییرات زمانی نیز، به‌همراه تغییرات مکانی، نقش مؤثری در تشکیل مدل‌ها در طول شبانه‌روز ایفا می‌کنند.  مدل‌های ساعتی در بازة 0.51 تا 0.92 قرار دارند که بالاترین آن مربوط به مدل‌های ساعات شبانه و پایین‌‌ترین آن مربوط به ساعات ظهرگاهی است. پارامترهای راه‌های دسترسی محلی اصلی و فرعی و مراکز تجاری و اداری بیشترین تأثیر را در افزایش آلایندة CO، در ساعات متفاوت شبانه‌روز، دارند و وجود اماکن و فضاهای سبز، ورزشی و نیز درمانی در مناطق شهری مکان‌هایی با غلظت پایین‌تر آلایندة CO به‌وجود می‌آورند.