توزیع مکانی‌ـ زمانی دما و تبخیرـ تعرق مرجع با استفاده از داده‌های CRU در خراسان رضوی و پیش‌نگری تغییرات آتی برمبنای مدل‌‌های اقلیمی CMIP5

نویسندگان

1 دانشیار پژوهشکدة اقلیم‌شناسی و تغییر اقلیم، مشهد، ایران

2 استادیار پژوهشکدة اقلیم‌شناسی و تغییر اقلیم، مشهد، ایران

3 استادیار گروه مهندسی آب، مجتمع آموزش عالی کشاورزی و دامپروری، تربت جام، ایران

4 کارشناس ارشد مهندسی آبیاری و زهکشی، پژوهشکدة اقلیم‌شناسی و تغییر اقلیم، مشهد، ایران

doi
10.52547/gisj.12.1.55
چکیده

تبخیرــ تعرق گیاه مرجع متغیری است که مهم‌ترین جزء چرخة هیدرولوژی محسوب می‌شود. با توجه به ارتباط مستقیم تبخیرـ تعرق مرجع با متغیرهای اقلیمی، انتظار می‌رود افزایش دمای هوا و تغییرات فراسنج‌های مرتبط با دما در روند و مقدار ETo تأثیر بگذارد. در این مطالعه، ضمن بررسی مهارت داده‌های شبکه‌ای CRU در برآورد میانگین سالیانة سه متغیر دمای کمینه، بیشینه و تبخیرـ تعرق در استان خراسان رضوی، پیش‌نگری تغییر در مقدار، نوسانات مکانی و روند زمانی این سه متغیر، با استفاده از برون‌داد چهار مدل سری CMIP5، تحت دو سناریوی واداشت تابشی (4.5 و 8.5) طی دو دورة آیندة نزدیک (2050-2021) و آیندة میانی (2080-2051) بررسی شد. نتایج نشان داد داده‌های CRU دارای مهارت مناسبی در شبیه‌سازی دما در منطقه‌اند. میانگین سالیانة دمای کمینه، در دورة 2050-2021، تحت هر دو سناریو، بیش از C ᵒ6/1 افزایش خواهد یافت که تحت RCP8.5، مساحت بیشتری از استان دچار این افزایش خواهد شد. این منطقه، طی دورة 2080-2021، با افزایش بیش از  Cᵒ3 در میانگین سالیانة دمای کمینه مواجه خواهد شد. افزایش دمای بیشینه در سناریوی RCP8.5 طی دورة میانی، در تمامی استان، حدود  Cᵒ4 برآورد شد. مقایسة مقادیر ETo مشاهداتی با برون‌داد چهار مدل اقلیمی در تمامی نقاط شبکه برای دورة پایه نشان داد، به‌رغم تفاوت در مقدار، نحوة پراکنش مکانی مقادیر ETo مدل با توزیع مکانی مقادیر مشاهداتی هم‌خوانی مناسبی دارد. براساس نتایج به‌دست‌آمده، طی دو دورة مورد بررسی، این متغیر افزایش خواهد یافت و همان‌طور که انتظار می‌رود، تحت سناریوی RCP8.5، درصد افزایش بیش از سناریوی مقابل است.[1] Reference Evapotranspiration (ETo)