خوداتکایی: مفهوم و الگوی امنیتی جمهوری اسلامی ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی

نویسندگان

1 استادیار روابط بین الملل دانشگاه گیلان

2 دکترای روابط بین‌الملل از دانشگاه علامه طباطبایی

doi
10.22084/rjir.2020.21936.3096
چکیده

هدف: مفهوم امنیت در جهان سوم با توجه به ویژگی‌‌های خاص آن، با مفهوم امنیت در دنیای غرب تا حدودی متفاوت است. در غرب، امنیت بیشتر در بُعد خارجی تعریف می‌شود؛ یعنی مربوط به محیط و بازیگران خارجی است، در حالی‌که امنیت در جهان سوم، اغلب بُعد داخلی دارد و اندک مواردی که در بُعد خارجی تعریف می‌شود، بیشتر متأثر از موضوعات امنیتی داخلی است. این تحقیق با هدف بررسی مفهوم امنیت از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران به دنبال پاسخ به این پرسش اصلی است که مهمترین رویکرد امنیتی ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی چه بوده است؟ پاسخ موقتی ارائه شده مبتنی بر این است مفهوم امنیت از دیدگاه ایران، پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مبتنی بر امنیت جمهوری اسلامی ایران با رویکرد مبتنی بر خودیاری بوده است. روش‌شناسی پژوهش: روش تحقیق در این پژوهش، روش توصیفی تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات و داده‌ها، شیوه کتابخانه‌ای است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش با کاربست نظریه رئالیسم تدافعی، نشان می‌دهد که رویکرد امنیتی خود اتکایی جمهوری اسلامی ایران و عدم ائتلاف و اتحاد با سایر بازیگران، از یک سو منجر به تقویت توان بازدارندگی کشور شده و از سوی دیگر باعث ایجاد سوء برداشت‌های دولت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای از اهداف و مقاصد آن شده است. نتیجه‌گیری: مهمترین رویکرد امنیتی ایران اتکای به خود و پرهیز از اتحاد و ائتلاف با بازیگران نظام بین‌المللی بوده است.