فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در ایران درخت کنار، بیشتر در مناطق جنوب می‌روید و ریشه‌هایی سخت و زمین‌گیر و تنه‌ای استوار دارد. برگ آن ارزش اقتصادی دارد و میوۀ آن نیز خوراکی است. در فارس، کنار را درختی مقدس می‌دانند و معمولاً این درخت را در جوار امامزادگان، آتشکده‌ها، قبرستان‌ها و سایر اماکن مذهبی و دینی می‌توان مشاهده کرد. حضور درازدامن این درخت در اساطیر و ادیان، نقوش مختلفی را به آن در فرهنگ عامه داده و منجر به برخی باورها چون: تقدّس، جاودانگی، تناوری، بقا و دیرسالی، ریشه‌داری، باروری و زایش و نماد بلندی مرتبه شده که به ادبیات عامیانه نیز راه یافته است. در رسوم عامه نیز درخت و اجزای آن در مراسم تولد، سوگواری و اعیاد مذهبی مثل آیین شب برات، حضوری گسترده دارند. در فرهنگ عامه از درختان کنار به عنوان تعیین مرز و نشانگر نیز استفاده می‌شد و واژۀ کُنار در پهلوی به معنای مرز بوده و مرزبان، کنارنگ خوانده می‌شده است. در فرهنگ شفاهی شهرستان جهرم، درختان کنار کهنسال دارای نامند که علاوه بر جنبۀ تعیین مرز می‌توان با باور به انسان‌پنداری و تقدّس این درخت مرتبط دانست. این مقاله با بررسی میدانی و کتابخانه‌ای به روش توصیفی- تحلیلی به واکاوی جایگاه و اهمیت این درخت در فرهنگ، باورها و ادبیات عامیانه مردم فارس با تکیه بر مردم جهرم پرداخته و ضمن بیان نمونه‌های مختلف، ‌آن‌ها را تحلیل و تشریح کرده است.