فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زورخانه جزئی از مردمی‌ترین اندام‌واره‌های شهر به‌مثابه مکانی فراورزشی، میراث معنوی فرهنگ و معماری ایرانی و آموزه‌های تربیتی آن متضمن منشی پسندیده در روابط فردی و اجتماعی است. ازاین‌رو تناسب کارکرد و ساختار کالبدی در معماری زورخانه، موضوع پژوهش حاضر است که با هدف بازپژوهی در آداب اجتماعی و ارتقای تجربه تعاملات اجتماعی در نمونه‌های معاصر به ارزیابی مؤلفه‌های شکل‌دهنده آداب و کارکردها و نیز رویکردهای کالبدی مؤثر بر انجام‌پذیری این آداب در نمونه‌های مطالعاتی می‌پردازد. سؤال تحقیق آن است که عناصر سازمان کالبدی فضایی زورخانه چه نقشی در انگیزه و شیوه اجرای آداب اجتماعی آن دارد؟ کدام ویژگی‌ها و رویکردهای کالبدی فضایی در تسهیل شکل‌دهی به آداب اجتماعی زورخانه اثرگذارند؟ روش تحقیق شامل ترکیبی از رویکرد کیفی به‌صورت تحلیل و تفسیر اطلاعات کتابخانه‌ای پیرامون نظریه محیط و تعامل اجتماعی و نیز رویکرد کمی/کیفی و نرم‌افزاری برمبنای نمونه موردی است که به‌صورت مشاهده و تحلیل با شبیه‌ساز رایانه‌ای دپت‌مپ و ای‌گراف جهت بررسی چیدمان فضایی زورخانه‌های تاریخی ایران انجام گرفته است. نمونه‌ها شامل 8 زورخانه شاخص از 3 دوره تاریخی صفوی، قاجار و پهلوی در شهرهای تهران، یزد، اصفهان، قزوین، آران و بیدگل و خرم‌آباد است. عوامل مؤثر بر شیوه اجرای آداب اجتماعی در زورخانه‌های تاریخی ازطریق بررسی تطبیقی نمونه‌ها به روش استدلال منطقی و قیاسی ارزیابی و استنتاج شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که موقعیت و ارتباط عناصر در سازمان کالبدی فضایی زورخانه نقش مؤثری در تسهیل اجرای آداب اجتماعی آن دارد؛ به‌طوری‌که جایابی سردم در مسیر زنجیروار فضاهای ورودی، موقعیت گود در عمیق‌ترین لایه‌های پیکربندی و چیدمان غرفه‌های پیرامونی گود و رابطه بصری/ فیزیکی عناصر با یکدیگر بر شیوه شکل‌دهی به آداب اجتماعی زورخانه اثرگذار است.