تحلیل و توسعه نهادی مسئولیت اجتماعی سازمانها: رویکردی آمیخته
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده کسب و کار و اقتصاد، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران
2 دکترا، مدیریت منابع انسانی، گروه مدیریت و حسابداری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22059/jibm.2021.328677.4183چکیده
هدف: پژوهش حاضر بهدنبال توسعه و بهبود مفهوم مسئولیت اجتماعی سازمانها است. برای این منظور از چارچوب تحلیل و توسعه نهادی بهرهگیری شد تا به این سئوال پاسخ داده شود که در قالب نگرش نهادی، مسئولیت اجتماعی سازمانها چگونه خواهد بود؟ و آیا میتوان مدلی برای شکلگیری مسئولیت اجتماعی سازمانها ارائه داد؟ روش: پارادایم پژوهش، تفسیرگرایی و رویکرد آن کیفی بود. برای اجرای پژوهش، استراتژی مطالعه موردی و برای تحلیل دادهها از روش تحلیل محتوای کیفی، دلفی فازی و دیمتل استفاده شد. یافتهها: مصاحبههای انجامشده با تحلیل محتوای کیفی و نرم افزار مکسکیودا بررسی و هفت مفهوم اصلی: هنجارها و اصول اخلاقی، مشروعیت اجتماعی، فرهنگسازی، رعایت قوانین و مقررات، فشارهای نهادی، ویژگیهای جامعه، شرایط مادی/فیزیکی جامعه، استخراج شدند. بهمنظور جمعبندی نظر خبرگان در مورد ارتباط بین مفاهیم اصلی استخراج شده از مصاحبهها به روش دلفی فازی، نتایج به هشت نفر از اساتید دانشگاه در حوزه مدیریت و سازمان و پنج نفر از مدیران با سابقه ارسال شد. پس از سه مرتبه تحلیل و جمعبندی نظرات، سه متغیر اصلی و چهار متغیر به عنوان میانجی مشخص شدند. نتیجهگیری: نتایج حاکی از این است که مسئولیت اجتماعی سازمانها به خودی خود و در خلاء اجتماعی اتفاق نمیافتد و مناسبات اجتماعی مرتبط با این حوزه مسئولیت سازمانها که بهمنظور تحقق مشروعیت درونی و بیرونی سازمان میباشند، باید در قالبهای هنجاری، اخلاقی و یا فرهنگی مدنظر قرار داد. البته در این میان، قوانین، فشارهای نهادی، ویژگیهای جامعه و شرایط اقتصادی سازمانها نیز تأثیرگذار میباشند.