تحلیل و بررسی عملکرد نمایشگاه‌های هنر و صنایع ایران در لندن (1309ش) و لنین‌گراد (1314ش) در معرفی تمدن ایران در دورۀ پهلوی اول (براساس اسناد تاریخی)

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ و ایران‌شناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دانشجوی دکتری تاریخ، گرایش تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.30484/ganj.2025.3256
چکیده

هدف: این پژوهش می‌کوشد تا به این پرسش اصلی پاسخ دهد که برگزاری نمایشگاه‌های جهانی هنر و صنایع ایران در لندن(1309ش/1931م) و لنین‌گراد(1314ش/1935م)، چه نقشی در معرفی هنر و تمدن ایرانی و ارتقای جایگاه ایران‌شناسی در عرصۀ جهانی داشته‌اند. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا تأثیر این نمایشگاه‌ها بر بهبود جایگاه فرهنگی و بین‌المللی ایران تحلیل و ارزیابی شود. این نمایشگاه‌ها فرصتی فراهم آوردند تا آثار تاریخی و نفیس ایرانی از مهم‌ترین مجموعه‌های ایران نظیر کاخ گلستان، آستان قدس رضوی، حرم حضرت معصومه (س)، مجموعۀ بقعۀ شیخ صفی‌الدین اردبیلی و موزۀ معارف برای نخستین‌بار در معرض دید دانشمندان، هنرمندان و مخاطبان جهانی قرار گیرند. این اشیا به‌صورت موقت از ایران خارج و پس از پایان نمایشگاه‌ها به کشور بازگردانده شدند.روش/رویکرد پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی‌تحلیلی و مبتنی بر اسناد تاریخی و مدارک آرشیوی انجام شده است.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دولت ایران در دورۀ پهلوی همسو با طبقۀ نخبگان و روشنفکران، به‌منظور معرفی ایرانی نوین، تلاش می‌کرده تا وجهۀ هویتی و بین‌المللی خود را ارتقا دهد. برگزاری نمایشگاه‌ها و حضور در آن می‌توانست ضمن تقویت تعاملات فرهنگی، منجر به افزایش و بهبود روابط سیاسی شود. ایران نیز از این فرصت تاریخی بهره برد و حجم وسیعی از آثار تاریخی و نفیس هنری خود را در معرض نمایش جهانیان قرار داد. مستندات تاریخی حاکی از آن است که این نمایشگاه‌ها در جهت ایجاد نگرشی مثبت نسبت به فرهنگ و تمدن ایران در سطح بین‌المللی نقشی مؤثر داشته‌اند. بررسی بازخوردهای این رویدادها نشان می‌دهد که جامعۀ علمی و فرهنگی جهان به اصالت و ارزشمندی هنر ایران اذعان و بر ارزش و اهمیت آن تأکید کرده است.