چارچوب مفهومی آینده پژوهی صدور فرهنگی انقلاب اسلامی در جهان اسلام

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه جامع امام حسین(ع)

doi
10.22084/rjir.2020.19856.2856
چکیده

هدف: جهان آینده، در حوزه­ های گوناگون، واقعیت­ های متفاوتی را به همراه خواهد داشت و صدور فرهنگی انقلاب اسلامی ایران نیز شامل این واقعیت می ­شود. پیشران­های محیطی از قبیل عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فناوری، زیست‌محیطی و حقوقی و همچنین بازیگران کلیدی در دو سطح داخلی و خارجی بر آینده ­های صدور فرهنگی ما تأثیرگذارند. صدور فرهنگی انقلاب اسلامی ایران در جهان اسلام با عدم قطعیت­ های کلیدی و چالش­ برانگیزی مواجهه است و این مقاله به طراحی چارچوب مفهومی آینده پژوهی صدور فرهنگی انقلاب اسلامی در جهان اسلام پرداخته است. روش‌شناسی پژوهش: جهت­ گیری روش ­های به‌کار رفته در این پژوهش با تأکید بر خبرگان این حوزه آمیخته و ترکیبی از روش­ های کمی و کیفی است که با استفاده از­ روش ­های آینده­ پژوهی مانند مرور منابع، دلفی، پانل خبرگان و بهره‌برداری از نرم‌افزار اکسل تلاش نموده چارچوب مفهومی آینده پژوهی صدور فرهنگی انقلاب اسلامی در جهان اسلام را تدوین نماید. یافته‌ها: با نظر خبرگان مشارکت ­کننده در این پژوهش «مردم سالاری دینی»، «استکبارستیزی»، «عدالت طلبی»، «استقلال‌طلبی»، «آزادی‌خواهی»، «اتحاد مسلمین»، «حمایت از مظلومان و مستضعفان»، «تکلیف‌گرایی»، «پیوستگی دین و سیاست»، «شهادت‌طلبی»، «ساده‌زیستی و نفی اشرافیت»، «حمایت از نهضت‌های آزادی‌بخش»، «حمایت از فلسطین و مبارزه با رژیم غاصب صهیونیستی»، «حمایت از جبهه‌ی مقاومت» به‌عنوان مولفه­ های صدور فرهنگی انقلاب اسلامی مشخص شدند. جامعه هدف نیز شامل: «سران حکومت/ نهضت‌های اسلامی»، «نخبگان»، «مردم/ملت (مهم‌ترین جامعه هدف)» در سه سطح: «راهبردی»، «عملیاتی» و «تاکتیکی» تعیین شدند و در ادامه با نظر خبرگان مدل مشخص شد. نتیجه‌گیری: این مدل به انجام پژوهش ­های آینده پژوهی صدور فرهنگی انقلاب اسلامی در جهان اسلام ، که در ساخت آینده و شناخت آن نظام ج.ا.ا را در مواجهه فعال با عدم قطعیت ­ها و بازیگران کلیدی کمک می نماید.