تحول مولفه‌های قدرت در عصر شبکه

نویسندگان

1 هیأت علمی دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران.

2 دکتری علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.22054/nms.2021.56396.1074
چکیده

جهان جدید به‌ وسیله‌ی اینترنت در حال شبکه‌ای شدن است. در این دنیای شبکه‌شده، آنچه جدید می‌نماید، جامعه‌ی شبکه‌ای و معماری شبکه‌سازی‌شده‌ی آن است که در آن گره‌های به هم پیوسته با ارتباطات مختلف درون شبکه‌ قرار دارند و اثرات اجتماعی مختلفی را بر جوامع می‌گذارند. برخی محتوا را عنصر بسیار مهمی در شکل‌دادن به قدرت آینده می‌بینند. اما بررسی رخدادها و رفتارهایی که تاکنون به‌وجود آمده و با روش توصیفی ـ تحلیلی بررسی شده است نشان می‌دهد که قدرت از مفهوم سنتی خود در حال تغییر است و عناصر قدرت‌ساز جدیدی ناظر به فناوری‌های ارتباطی در حال شکل‌گیری هستند. آنچنان که این موضوع حتی چالش حکمرانی آینده‌ی دولت‌ها شده است. فناوری، شبکه، اطلاعات مولفه‌های جدید قدرت‌ساز هستند. این سه عنصر به صورت کلی در 4 پدیده اینترنت، دستگاه‌، پلتفرم و محتوا-خدمت بروز و ظهور می‌کنند و از طریق آن‌ها اعمال قدرت می‌کنند. عصر فناوری‌های ارتباطی، عصر شبکه است که در آن با ایجاد روابط فرامکانی و بی‌زمانی بر بستر اینترنت، کنشگر شبکه خلق می‌شود. کنشگری که خود را در قید حاکمیت دولت ملی نمی‌بیند چرا که روابط و محتوایش در کنترل او نیست و دولت تنها به یک گره هرچند مهم از شبکه خاص تبدیل می‌شود. از سوی دیگر قدرت به‌صورت عمودی به‌ترتیب از دارندگان فناوری، صاحبان پلتفرم و تولیدکنندگان محتوا-خدمت توزیع می‌شود.