دیپلماسی انرژی در اسناد راهبردی سیاست خارجی ایران
نویسندگان
1 گروه روابط بینالملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق ، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران
doi
10.22124/wp.1970.3477چکیده
تدوین و تحکیم دیپلماسی انرژی به مثابۀ بخشی بنیادین از سیاست کلان خارجی، برای کشوری چون ایران که از ذخایر گستردۀ انرژی خام و توان تولید انواع انرژیهای راهبردی برخوردار است، ضرورتی اجتنابناپذیر محسوب میشود. ضرورتی که با شکلدهی به رفتار راهبردی ایران در عرصۀ مناسبات بینالمللی، میتواند و میباید بر افزایش سهم ایران از بازار جهانی اقتصاد تمرکز کند و مبنایی برای توسعۀ اقتصاد داخلی و تسهیل همکاریهای منطقهای و بینالمللی فراهم آورد. هرگونه ظرفیتسازی دیپلماتیک به منظور گسترش مبادلات تجاری و ارتقای قابلیتهای اقتصادی ایران نه تنها درآمدهای ملی کشور را افزایش میبخشد و روند توسعه اقتصاد ملی را شتابان میسازد، بلکه زمینۀ عبور از تهدیدات منطقهای و فرامنطقهای و پاسخگویی به محدودیتهای ژئوپلتیک را هموار مینماید. این مقاله بهمنظور شناسایی جایگاه دیپلماسی انرژی در اسناد راهبردی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دهۀ 1380- 1390 و با بهرهگیری از رهیافت نظری وابستگی متقابل پیچیده، مروری تحلیلی بر حداقل سه سند بالادستی مرتبط با انرژی دارد تا مشخص سازد در دهۀ اشاره شده مفهوم و جایگاه دیپلماسی انرژی و مؤلفههای آن، در کانون سیاستگذاریها و راهبردسازیهای سیاست خارجی و مدیریت اقتصادی ایران قرار نداشته و بیتوجهی به ظرفیتهای پیدا و پنهان آن، بازماندگی از مسیر توسعه و قدرتیابی اقتصادی و سیاسی را به همراه داشته است.
