آسیب‌شناسی تاریخ شفاهیِ دفاع مقدس در سازمان نیروی انتظامی

نویسندگان

1 دانشیار تاریخ، پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی، تهران، ایران.

2 استادیار تاریخ، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

doi
10.30484/ganj.1404.3259
چکیده

هدف: نظر به اینکه تاریخ شفاهی به‌عنوان یکی از شاخه‌های علم تاریخ، امروزه در سازمان‌ها ازجمله سازمان فراجا جایگاه مشخصی یافته‌است، این مقاله به‌دنبال آن است که از منظری آسیب‌شناسانه مهم‌ترین آسیب‌های تاریخ شفاهی دفاع مقدس در سازمان فراجا را بررسی و تحلیل کند.روش: مقالۀ حاضر با روش تحلیل محتوای آثار انتخاب‌شده به بررسی و احصای مهم‌ترین آسیب‌های این آثار برآمده‌است. هم‌چنین قسمت دیگری از داده‌ها حاصل تجارب زیستۀ سازمانی و بررسی میدانی موضوع است. یافته‌ها: برهۀ زمانی دفاع مقدس در سازمان نیروی انتظامی، مقطع بسیار مهمی بود که مدیران، فرماندهان و کارکنان این سازمان در جبهه‌های جنگ و یا در داخل کشور در حوزۀ امنیت و انتظام به خدمت مشغول بودند. از این نظر تدوین خاطرات آن‌ها در قالب‌های گوناگون برای امروز و آیندۀ سازمان بسی مهم است. با بررسی شواهد و مستندات، دستاوردهای پژوهش نشان می‌دهد که ازنظر ساختاری، روشی و محتوایی و عوامل انسانی دخیل در تدوین تاریخ شفاهیِ دفاع مقدس، آسیب‌هایی وجود دارد.نتایج: باوجود ارزشمندبودن آثار منتشرشده، به‌علت نبود مورخ سازمانی برای تاریخ شفاهی و رعایت‌نشدن سازوکارهای فنی، عموماً آثاری تولید شده‌است که از استانداردهای پذیرفته‌شده در تاریخ شفاهی فاصله دارد. عموم آثاری تولید شده به نخبه‌گرایی و تاریخ مذکر میل زیادی دارد. ملاحظات سازمانی و ارائۀ روایت رسمی از رویدادها و تلاش برای الگوسازی از افراد، تاحدودی بین روایت و واقعیت فاصله ایجاد کرده‌است.